Ελαφόνησος Ιστορία

Ελαφόνησος

Κατά την αρχαιότητα, η σημερινή Ελαφόνησος δεν αποτελούσε νησί, αλλά την χερσόνησο Ονου Γνάθος, καθώς το τότε σχήμα παρέπεμπε στην όψη γαιδουρομασέλας, σύμφωνα με τον Παυσανία, ο οποίος στην περιήγησή του τοποθετεί την πόλη στην ποντισμένη σήμερα περιοχή της νησίδας Παυλοπέτρι (Πετρί) όπου διακρίνονται ακόμη και σήμερα χαλάσματα σπιτιών και καρόδρομοι, όπως και στον κάβο Καλογήρου (Καλόγερας) κοντά στο νησί Κασέλα στης Παναγίας τα Νησιά, αλλά και αλλού.

Μαζί με την περιοχή μεταξύ του νησιού και της Πελοποννήσου, που ποντίστηκε μετά τον πρώτο αιώνα μχ ποντίστηκαν και άλλα μικρότερα κομμάτια γης πέριξ του νησιού που σήμερα μας ανταμείβουν με τα υπέροχα χρυσοπράσινα χρώματα στα νερά άνωθεν τους.

Το σημερινό της όνομα η Ελαφόνησος το οφείλει στο πλούσιο κυνήγι που υπήρχε στην περιοχή από την αρχαιότητα, καθώς, όπως αναφέρεται και από τον Παυσανία, πολλά ήταν τα ιερά της Αρτέμιδας στην περιοχή και πιο συγκεκριμένα από την ύπαρξη πλήθους μικρόσωμων ελαφιών κόκκινου χρώματος. Αλλωστε και το διάσημο άγαλμα της θεάς Αρτέμιδας στο μουσείο του Λούβρου, που κρατά ένα τέτοιο ελάφι, έχει βρεθεί στην ευρύτερη περιοχή.

Σύμφωνα και με Βενετσιάνικους χάρτες του 15ου αιώνα, η Ελαφόνησος αποτυπώνεται ως cervi, τσέρβι και τα Κύθηρα ως cerigo, τσερίγκο, όνομα που οι ντόπιοι χρησιμοποιούν ως και σήμερα για τα Κύθηρα, κάτι που δεν έγινε στην Ελαφόνησο, καθώς δεν κατοικούνταν τότε. Το απέναντι χωριό Βιγκλάφια, μαρτυρά με το όνομά του την αλήθεια αυτή (βίγλα, ελάφια) καθώς από εκεί απλώνεται μπροστά μας πεντακάθαρα όλος ο κάμπος εως την Ελαφόνησο, όπως και η λιμνοθάλασσα Στρογγύλη. Ως φυσικό παρατηρητήριο, λοιπόν, των κόκκινων αυτών ελαφιών δε θα μπορούσε παρά να αποδοθεί αυτό το τοπωνύμιο.

Η Ελαφόνησος κατά την Ελληνική επανάσταση του 1821 περιλήφθηκε στο ελεύθερο στην συνέχεια κράτος, όταν η Ελληνική πλευρά εκμεταλλεύτηκε την μη αναγραφή της Ελαφονήσου, όπως παράλληλα και της νήσου Σαπιέντζα, σε καμιά συνθήκη κυριαρχίας της Επτανησιακής Πολιτείας από τους Αγγλους, στην οποία ουσιαστικά και ανήκαν τότε.

Οταν ξέσπασαν στην Αθήνα τα γνωστά Παρκερικά, εξ αιτίας του Εβραίου τυχοδιώκτη Πατσίφικο, όπου κατά τον ωμότερο και βιαιότερο τρόπο επιβλήθηκε Αγγλικός ναυτικός αποκλεισμός, προκειμένου η Αγγλία να πετύχει παράλληλα την επιβολή φιλοβρετανικής πολιτικής στην Ελλάδα και την μεταβολή της ακολουθούμενης τότε Ελληνικής φιλορωσικής πολιτικής, μεταξύ άλλων η Αγγλία διά του τότε πρωθυπουργού της, απαίτησε και την παράδοση της Ελαφονήσου ως προσάρτημα των Ιονίων νήσων, ακόμα τότε υπό την κυραρχία της. Τότε ο Οθωνας, προσκαλώντας για την επίλυση της διαφοράς την μεσολάβηση των άλλων μεγάλων δυνάμεων (Γαλλίας και Ρωσίας) έδωσε μυστική εντολή για έμμεση εγκατάσταση κατοίκων στην Ελαφόνησο και μεταφορά αιγοπροβάτων από την έναντι περιοχή της Νεάπολης και τα γύρω χωριά, προκειμένου να παρουσιάζει οικονομική εκμετάλλευση. Ετσι, τον Απρίλιο του 1850 όπου και έληξε ο ναυτικός αποκλεισμός, μετά την καταβολή εκ μέρους της Ελλάδας χρηματικής εγγύησης 340000 δραχμών (της εποχής εκείνης) άρχισε το νησί να κατοικείται από τους σημερινούς του κατοίκους.

Παρά το ενδιαφέρον που είχε επιδείξει το λιμεναρχείο Γυθείου από το 1986 σε εκδήλωση ναυτικής εβδομάδας για την καθιέρωση εορτασμού της ένωσης της Ελαφονήσου με την Ελλάδα, αυτή γιορτάσθηκε για πρώτη φορά στις 6 Ιουλίου του 2003 έπειτα από τις πολυετεις προσπάθειες του καθηγητή του πανεπιστημίου Θεσσαλίας Κωνσταντίνου Μέντη.