Λευκάδα Ιστορία

Λευκάδα

Το όνομά της η Λευκάδα το πήρε απο το ακρωτήριο Λευκάτα ή αλλιώς Κάβος της Κυράς, που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του νησιού. Το ακρωτήριο στην αρχαιότητα ονομαζόταν Λευκάς πέτρα ή Λευκάς άκρα. Ενας μύθος λέει ότι η ποιήτρια Σαπφώ, απο τη νήσο Λέσβο, πήδηξε απο το βράχο του ακρωτηρίου για να απαλλαγεί απο τον έρωτά της για τον Φάωνα.

Κοντά σε εκείνη την περιοχή υπάρχει και ο ναός του θεού Απόλλωνα, στον οποίον είναι αφιερωμένος ο λευκός βράχος. Πιο παλιά το νησί ονομαζόταν Αγία Μαύρα παίρνοντας το όνομα αυτό απο τον ομώνυμο ναό που ήταν κτισμένος μέσα στο κάστρο της Αγίας Μαύρας, το οποίο βρίσκεται απέναντι απο την πόλη της Λευκάδας και το οποίο αποτελούσε πρότυπο οχυρωματικής τέχνης. Για μεγάλο χρονικό διάστημα η πόλη της Λευκάδας ήταν κτισμένη γύρω απο αυτό το κάστρο, αργότερα όμως οι Βενετοί την μετέφεραν στην σημερινή της θέση.

Ερευνες έχουν δείξει ότι τα πρώτα δείγματα πολιτισμού στο νησί υπάρχουν απο την παλαιολιθική εποχή. Σε ανασκαφές που πραγματοποίησε ο Γερμανός αρχαιολόγος Βίλελμ Ντέρπφελντ στην περιοχή του Νυδρίου, ανακάλυψε ευρήματα απο την εποχή του Χαλκού (2000 πχ) και διατύπωσε την θεωρία ότι η Λευκάδα είναι η Ομηρική Ιθάκη.

Λίγο έξω απο την πόλη και πιο συγκεκριμένα κοντά στο Καλλιγόνι, υπάρχουν ερείπια της αρχαίας πόλης Νήρικος, η οποία υπήρξε η πρώτη πόλη του νησιού. Γύρω απο την πόλη είχε κτιστεί ένα μεγάλο τείχος, κομμάτι του οποίου σώζεται μέχρι και σήμερα.

Η Λευκάδα έχει πάρει μέρος σε πολλές μεγάλες μάχες στο παρελθόν, όπως η ναυμαχία της Σαλαμίνας και η μάχη των Πλαταιών κατά τους Περσικούς πολέμους, καθώς και στον Πελοποννησιακό πόλεμο στο πλευρό των Σπαρτιατών. Ακολούθησε πιστά και τον Μέγα Αλέξανδρο στην τεράστια εκστρατεία του. Φαίνεται ότι από τους ακόλουθους αυτούς ιδρύθηκε η ομώνυμη πόλη στην παραλιακή Συρία, καθώς και μια άλλη κοντά στην Δαμασκό.

Κατά την Βυζαντινή περίοδο, η Λευκάδα παρέμεινε στην αφάνεια. Μετά την πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπουλης από τους Φράγκους, η Λευκάδα πέρασε στην επικράτεια του Δεσποτάτου της Ηπείρου (1204 – 1293) Το 1293 δίνεται σαν προίκα στον Ιωάννη Α Ορσίνι, απο τον ηγεμόνα του Δεσποτάτου της Ηπείρου, Νικηφόρο Α Κομνηνό. Ο Ορσίνι έκτισε το φρούριο της πόλης, ώστε να προστατέψει το νησί απο τις επιδρομές των πειρατών. Λίγο καιρό αργότερα κτίστηκε μέσα στο κάστρο και ο ναός της Αγίας Μαύρας απο τον οποίο δανείστηκε το όνομά του και το κάστρο.

Στη συνέχεια, η Λευκάδα πέρασε στους Ανδηγαυούς (1331 – 1362) Το 1357 έγινε η εξέγερση των χωρικών της Λευκάδας κατά του ηγεμόνα της, Γρατιανού Ζώρζη. Μεταξύ 1362 – 1479 η Λευκάδα έγινε κτήση των Τόκκων με την παραχώρησή της, το 1362 στον Λεονάρδο Α Τόκκο. Οι κάτοικοι είχαν ζητήσει βοήθεια από τον Λεονάρδο, ο οποίος τους είχε υποσχεθεί συμμετοχή στη τοπική διοίκηση, σεβασμό στη περιουσία και τη θρησκεία τους. Ομως αργότερα έδιωξε από την Λευκάδα τον ορθόδοξο αρχιεπίσκοπο.

Το 1479 οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν το νησί, κυριαρχία που κράτησε για 200 χρόνια. Η Λευκάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, γίνεται το μοναδικό νησί απο τα Επτάνησα που γνωρίζει την Τουρκική κατοχή. Το 1684 περνά στα χέρια των Ενετών, οι οποίοι μετέφεραν την πόλη απο το κάστρο, όπου ήταν κτισμένη, στην σημερινή της θέση.

Επειτα από 200 έτη Οθωμανικής κατοχής, το νησί περνά στα χέρια των Βενετών και πλέον η μοίρα του θα είναι η ίδια με τη μοίρα των άλλων νησιών του Ιονίου. Τα Ιόνια νησιά πλέον είχαν πολιτική και κοινωνική ενότητα. Οι Βενετοί υποστήριζαν, αναγνώριζαν και επέτρεπαν στα Επτάνησα την τοπική τους αυτονομία, δημιουργώντας τοπικές αυτοδιοικήσεις, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει την έλλειψη επιρροής των Βενετσιάνικων στοιχείων στις υποδομές και τον τρόπο ζωής των κατοίκων του κάθε νησιού. Στοιχεία που είναι έντονα ακόμα και σήμερα.

Το 1797 η Γαλλία με αρχηγό τον Ναπολέων Βοναπάρτη καταλαμβάνει την Λευκάδα, όπως και τα υπόλοιπα Επτάνησα. Τα οικονομικά μέτρα των Γάλλων όμως, είναι δυσβάσταχτα για τους ντόπιους πολίτες και προκαλούν δυσαρέσκεια. Το 1798 οι ΡωσόΤουρκοι κάνουν επέλαση στο Ιόνιο και παίρνουν υπό την κυριαρχία τους τα Επτάνησα. Το 1807 η Λευκάδα και όλα τα νησιά του Ιονίου περνούν στα χέρια της Γαλλίας. Την ίδια χρονιά γίνεται σύναξη των οπλαρχηγών στο Φρύνι και στην Παναγία τη Βλαχέρνα και στη συνέχεια ακολουθεί γλέντι, στην παραλία του Μαγεμένου.

Το 1810 οι Βρετανοί κυριεύουν το νησί και μέχρι το 1814 έχουν καταλάβει όλα τα Επτάνησα. Τα αυστηρά μέτρα και οι αυταρχικοί νόμοι των Αγγλων όμως, έχουν ως συνέπεια τις αντιδράσεις των πολιτών με αποτέλεσμα να υπάρχουν επαναστάσεις και εξεγέρσεις, όπως εκείνη των Λευκαδιτών το 1819 που καταπολεμήθηκε με βιαιότητα και βαρβαρότητα.

Το 1864 η Λευκάδα μαζί με τα άλλα Ιόνια νησιά, σύμφωνα με τις συνθήκες του 1863 και 1864, παραχωρείται επίσημα στην Ελλάδα και τα Επτάνησα μετά από πολλούς αιώνες ξένων κατοχών είναι πλέον ελεύθερα.

Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 εγκαθίστανται στην πόλη της Λευκάδας Μικρασιάτες πρόσφυγες. Αρχικά πολλοί κατοίκησαν στο κάστρο της Αγίας Μαύρας, ενώ δημιουργήθηκε στην πόλη ο συνοικισμός κοντά στον Μητροπολιτικό ναό της Ευαγγελίστριας, που ονομάζεται Προσφυγικά.

Στο τέλος της κατοχής, η Λευκάδα απελευθερώθηκε από το 240 σύνταγμα του ΕΛΑΣ που αποβιβάστηκε στο νησί στις 27 Δεκεμβρίου 1944

Το 1963 ο Ελληνας μεγιστάνας Αριστοτέλης Ωνάσης αγόρασε τον Σκορπιό, μια μικρή νησίδα που βρίσκεται απέναντι απο τις ανατολικές ακτές της Λευκάδας και πιο συγκεκριμένα στο κοσμοπολιτικό Νυδρί, το οποίο απέκτησε, έκτοτε, παγκόσμια φήμη, φιλοξενώντας κατά καιρούς πλήθος επισκεπτών αλλά και προσωπικοτήτων απο όλη την υφήλιο. Μάλιστα, οι κάτοικοι της περιοχής, για να τιμήσουν τον Ελληνα εφοπλιστή, έχτισαν προς τιμήν του ένα άγαλμα, το οποίο κοσμεί την πλατεία του χωριού.

Προσωπικότητες

  • Σπυρίδων Βεντούρας (1761 – 1835) ζωγράφος της Επτανησιακής σχολής
  • Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, ποιητής και πολιτικός (1824 – 1879)
  • Λευκάδιος Χερν, ποιητής και συγγραφέας (1850 – 1904), εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας
  • Δημήτριος Γολέμης, αθλητής (1877 – 1941) χάλκινος Ολυμπιονίκης το 1896 στα 800 μ
  • Αγγελος Σικελιανός, ποιητής (1884 – 1951)
  • Απόστολος Λευκάδιος (Χαμοσφακίδης) ζωγράφος (1910 – 1979)
  • Απόστολος Σάντας, ήρωας της εθνικής αντίστασης (1922 – 2011)
  • Ξενοφών Κατωπόδης, ήρωας της εθνικής αντίστασης (1924 – 2015)
  • Αγνή Μπάλτσα, τραγουδίστρια της όπερας