Θάσος Ιστορία

Θάσος

Στη νεότερη παλαιολιθική εποχή (20η χιλιετία πχ) η στάθμη της θάλασσας ήταν χαμηλότερη από την σημερινή εξαιτίας των παγετώνων. Η σημερινή Θάσος ήταν ενωμένη με την ξηρά σχηματίζοντας χερσόνησο. Η δυτική ακτή της χερσονήσου ξεκινούσε από ένα φυσικό λιμανάκι, περίπου δέκα χιλιόμετρα νότια της σημερινής Καβάλας, συνέχιζε νότια και ενωνόταν με το σημερινό νησί στο σημείο Σκάλα Μαρί. Η ανατολική ακτή ξεκινούσε από το νότιο ακρωτήρι, την σημερινή Ποταμιά και συνέχιζε με κατεύθυνση βόρια βορειοανατολικά.

Αρχαιότατα δείγματα ανθρώπινης και ζωικής παρουσίας βρίσκουμε σε μια πεδιάδα στα νοτιοανατολικά της Θάσου, σε μια απόσταση περίπου 15 χιλ από την Σκάλα Μαρί. Οπως ανακαλύφτηκε το 1956 την προιστορική εποχή υπήρχε νταμάρι στην σημερινή περιοχή της Μαυρόλακκας, ενώ απολιθωμένα οστά που βρέθηκαν, χρονολογούνται την εποχή του δεύτερου ήμισυ της παλαιολιθικής εποχής, την λεγόμενη νεώτερη παλαιολιθική εποχή.

Η παρουσία παλαιολιθικών ανθρώπων στις εύφορες ακτές της αρχαίας Θράκης είχαν γίνει γνωστές και από άλλα αρχαιολογικά ευρήματα, πχ στην Κομοτηνή. Οι παλαιολιθικοί αυτοί άνθρωποι ασχολούνταν με το κυνήγι, την αλιεία και τη συγκομιδή καρπών. Στην περιοχή Τζίνες πιθανόν να χρησιμοποιούσαν για κατοικία τους χώρους των φυσικών σπηλαίων. Σήμερα στην ίδια περιοχή γίνεται βιομηχανική εξόρυξη και για αυτό πολλά από τα ευρήματα ίσως να έχουν χαθεί.

Σημαντικά είναι τα ευρήματα εργαλείων από κέρατο βοδιού, δείγμα της παρουσίας του προιστορικού βοδιού Bos Taurus Primigenius, που αποδεικνύει ότι το νησί ήταν ενωμένο με την ξηρά. Επίσης βρέθηκαν επεξεργασμένα κέρατα της αντιλόπης Σάιγκα που χρονολογούνται πριν από την 10η χιλιετία πχ αφού το είδος αυτό της αντιλόπης έφυγε πριν από 13000 χρόνια και εγκαταστάθηκε στις ευρασιατικές στέπες, όταν έλιωσαν οι παγετώνες.

Τη νεολιθική εποχή παρατηρούμε την ίδρυση οικισμών, αφού οι άνθρωποι εγκαταστάθηκαν λόγω της καλλιέργειας των αγρών και της κτηνοτροφίας Οι οικισμοί αυτοί αποτελούνται από πέτρινα ή ξύλινα σπίτια, στα οποία χρησιμοποιήθηκε πηλός και ψημένα τούβλα. Παρουσιάζονται επίσης πήλινα αγγεία καθημερινής χρήσης και για την αποθήκευση τροφίμων.

Ο αρχαιότερος οικισμός της Θάσου ανακαλύφτηκε το 1986 και ανασκάφτηκε το 1993 – 1994 Βρίσκεται στο νοτιοδυτικό μέρος του νησιού, δυτικά του χωριού Λιμενάρια. Ο προιστορικός οικισμός βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τέλος της λοφοσειράς κοντά στην ακρογιαλιά. Χρονολογείται από την 6η χιλιετία πχ και παρουσιάζει νεολιθικά χαρακτηριστικά. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως θεμέλια πασσάλων, υπολείμματα τοίχων, λιθοστρωμάτων, οικιακές εστίες, καθώς και λακκούβες με κιούπια για την αποθήκευση τροφίμων. Τα ευρήματα συνοδεύονται με πολλά και διάφορα εργαλεία, ενώ υπάρχει και ένα προιστορικό νεκροταφείο. Πιο ψηλά, στο ίδιο σχεδόν μέρος επάνω στον λόφο, βρίσκεται οικισμός της εποχής του χαλκού που ανασκάφτηκε το 1995 – 1996

Οι κάτοικοι των προιστορικών αυτών οικισμών έκαναν εξόρυξη πηλού από τη νεοπαλαιολιθική ως τη νεολιθική εποχή και συγκεκριμένα στο σημείο κοντά στις Τζίνες, με την βοήθεια εργαλείων από κέρατο. Σε ένα σημείο πιο ψηλά βρίσκεται άλλο, υπόγειο νταμάρι, στο οποίο χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία από πυρόλιθο και είναι νεότερο του προηγούμενου. Το νεώτερο των νταμαριών αυτών χρονολογείται την αρχαιονεολιθική εποχή, περίπου 6400 πχ ως τη μεσονεολιθική εποχή, περίπου 5η χιλιετία πχ

Η προιστορική περίοδος του νησιού αποκαλύφτηκε με ανασκαφές στην περιοχή της ακρόπολης του Κάστριου. Οι ανασκαφές έγιναν από την αρχαιολογική υπηρεσία της Καβάλας υπό την διεύθυνση της Χάιδως Κουκουλή Χρυσανθάκη τα έτη 1969 – 1978 και με τη βοήθεια διεθνούς ομάδας επιστημόνων. Στο φως ήλθε ο σημαντικότερος όλων των οικισμών της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης της εποχής εκείνης. Σχεδόν πέντε χιλιόμετρα από τον σημερινό Πότο, σε ένα ορεινό ύψωμα, βρίσκονται σήμερα οι αρχαιολογικοί τόποι Ακρόπολις Κάστρι και οι νεκροπόλεις Κεντριά, Τσιγκανάδικα και Βρυσούδες, καθώς επίσης βορειότερα, το Λαρνάκι με τους προιστορικούς τάφους του και το προιστορικό νεκροταφείο του Μανταλουδίου. Επίσης, στο χωριό Σωτήρας, ανακαλύφθηκε οικισμός της εποχής του Χαλκού, με πολύ καλά σωζόμενους τους τοίχους του οικισμού. Ο οικισμός ήταν περιτειχισμένος και στους τοίχους εντοπίστηκαν και σώζονται στο Αρχαιολογικό μουσείο Θάσου, ταφικές πιθανόν μονολιθικές ανάγλυφες μορφές πολεμιστών και άλλων μορφών, σε δεύτερη χρήση.

Στα τέλη του 6ου αιώνα πχ την εποχή της ακμής της μεταλλωρυχείας στην Θάσο, η ετήσια παραγωγή πολύτιμου μετάλλου ανερχόταν στα 200 τάλαντα, που σήμερα ισοδυναμεί με 7.2 τόνους ασήμι. Νομισματοκοπεία υπήρχαν πιθανώς στην αρχαία πόλη της Θάσου, στη Νεάπολη (Καβάλα) και στην Περαία της (διάφορες μικρές πόλεις αποικίες της Θάσου, όπως ο Δάτος, η Οισύμη και άλλες) τα οποία προφανώς κατατάσσονται στα αρχαιότερα νομισματοκοπεία του Ελλαδικού χώρου.

Την μπροστινή όψη των αρχαιότερων νομισμάτων της Θάσου στολίζουν θέματα σχετικά με την λατρεία του Διόνυσου. Παρουσιάζουν έναν Σειληνό που κρατάει μια αντιστεκόμενη Μαινάδα. Η πίσω όψη δείχνει έναν τετράπτερο μύλο ή μια Γοργόνα.

Μετά την δεύτερη εξέγερση κατά των Αθηναίων το 389 – 388 πχ η Θάσος εντάχτηκε στην Δηλιακή Συμμαχία. Η οικονομία της Θάσου γνωρίζει εκ νέου μεγάλη ανάπτυξη. Τα μέτρα και σταθμά ανακατατάσσονται και ως νόμισμα καθιερώνεται η δραχμή. Εκτός από τα αργυρά, κόβονται και χάλκινα και χρυσά νομίσματα.

Ενα αργυρό ημίδραχμο από την Φοινίκη του 4ου αιώνα πχ απεικονίζει μια ιανόμορφη προτομή. Η πίσω όψη φέρει την επιγραφή ΘΑΣΙ και απεικονίζει δύο αμφορείς, τον ένα δίπλα στον άλλο, ενώ ο αριστερός αμφορέας είναι αντεστραμένος. Το κέρμα έχει διάμετρο 15 χιλ και ζυγίζει 1.49 γραμμάρια.

Ενα αργυρό αττικό τετράδραχμο του 2ου αιώνα πχ απεικονίζει το δεξιό προφίλ της προτομής του Διονύσου σε νεαρή ηλικία. Φοράει κορδέλα στο κούτελο και είναι κισσοστεφανωμένος και στολισμένος με δύο ανθοδέσμες. Η κόμη είναι πιασμένη πίσω, ενώ δυο μπούκλες κρέμονται στο σβέρκο. Η πίσω όψη φέρει τις επιγραφές ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΣΩΤΗΡΟΣ και ΘΑΣΙΩΝ δεξιά, αριστερά και κάτω αντίστοιχα. Απεικονίζει το γυμνόσωμο Ηρακλή, που στέκεται όρθιος μπροστά και στρέφει το κεφάλι στα αριστερά. Στηρίζει το δεξί του χέρι στο κάθετο ρόπαλο, ενώ στον αριστερό του βραχίονα έχει κρεμασμένο το δέρας του λιονταριού και στηρίζει το χέρι του στο μηρό. Ανάμεσα στο σώμα του Ηρακλή και το ρόπαλο διαβάζουμε τον αριθμό 66 Το κέρμα έχει διάμετρο 32 χιλ και ζυγίζει 15.1 γραμμάρια.

Πυρκαγιά Αύγουστος 2013

Η φωτιά ξέσπασε σε περιοχή κοντά σε εγκαταλελειμμένο σκουπιδότοπο, στην ορεινή Καλλιράχη και οι αρχικές εκτιμήσεις των πυροσβεστικών δυνάμεων ήταν ότι θα μπορέσουν να την κατασβήσουν. Ωστόσο λόγω των πολύ ισχυρών ανέμων στο νησί και της ξηρασίας, η φωτιά ξέφυγε από τον έλεγχο και γρήγορα έλαβε μεγάλες διαστάσεις. Στόχος των πυροσβεστικών δυνάμεων ήταν να τεθεί η πυρκαγιά, αρχικά, υπό μερικό έλεγχο, καθώς ανάλογα με τον φορά των ανέμων υπήρχε κίνδυνος για την Καλλιράχη και τα Λιμενάρια.

Η πρόσβαση προς το σημείο της φωτιάςήταν πολύ δύσκολη καθώς πρόκειται για δύσβατη περιοχή. Για το λόγο αυτό έφτασαν στο νησί ερπυστριοφόρα οχήματα. Η μάχη με την πύρινη λαίλαπα ήταν ολονύκτια και πολυμέτωπη, διεκόπη η κυκλοφορία στο οδικό δίκτυο του νησιού για λόγους ασφαλείας, ενώ απειλήθηκαν άμεσα κατοικίες στους οικισμούς του Αη Γιώργη και της Λαγκάδας.

Πυρκαγιά Σεπτέμβριος 2016

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις της πυροσβεστικής, λόγω των κεραυνών που έπεφταν στην περιοχή, τα ξημερώματα ξέσπασαν πυρκαγιές σε τέσσερα διαφορετικά μέτωπα και ειδικότερα στο Ραχώνι, τον Πρίνο, τις Αλυκές και τον Λιμενάρια δυσχεραίνοντας το έργο των δυνάμενων κατάσβεσης.

Οι άνεμοι που έπνεαν στην περιοχή είχαν ως αποτέλεσμα την αναζωπύρωση πολλών εστιών στις κοινότητες Ραχωνίου, Πρίνου και Μαριών, με αποτέλεσμα οι φωτιές να επεκταθούν επικίνδυνα. Tο νησί κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με το σύνολο σχεδόν των εναερίων πυροσβεστικών μέσων της χώρας να επιχειρούν για την κατάσβεση της μεγάλης πυρκαγιάς. Το δεύτερο 24ωρο, για την κατάσβεση της φωτιάς επιχείρησαν 210 πυροσβέστες, με 75 οχήματα, 53 άτομα πεζοπόρο τμήμα, 40 στρατιώτες, 15 εθελοντές, 10 ΟΤΑ και τρία μηχανήματα.