Ηρακλειά Πληροφορίες

Ηρακλειά

Η Ηρακλειά είναι το δυτικότερο νησί του συμπλέγματος των μικρών ανατολικών Κυκλάδων με επιφάνεια 18078 τχ Βρίσκεται στα νότια της Νάξου και απέχει 18 ναυτικά μίλια από την Χώρα της Νάξου (περίπου 1 ώρα και 15 λεπτά με το πλοίο της γραμμής) και 2.5 ναυτικά μίλια από τα νότια ακρωτήρια Γαιτάνι και Κατωμέρι της Νάξου. Η Ηρακλειά έχει 151 κατοίκους και αποτελείται από δύο οικισμούς: την Παναγία ή Χώρα και τον Αγιο Γεώργιο όπου βρίσκεται το λιμάνι του νησιού.

Η Ηρακλειά προσφέρεται για ηρεμία και χαλάρωση. Δεν έχει έντονη νυκτερινή ζωή, αλλά οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ήσυχους περιπάτους ή καταδύσεις για να θαυμάσουν τον πλούσιο βυθό.

Το λιμάνι διαθέτει πόσιμο νερό για την εξυπηρέτηση των επιβατών των σκαφών που το προσεγγίζουν. Το νησί διαθέτει επίσης ελικοδρόμιο. Στην Ηρακλειά δεν υπάρχει σταθμός βενζίνης ούτε τραπεζική εξυπηρέτηση.

Οι περισσότεροι κάτοικοι του νησιού ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την γεωργία και το νησί φημίζεται για τα νόστιμα παραδοσιακά του τυριά, τα κρέατα (κατσίκι, αρνί και χοιρινό), την φάβα και το θυμαρίσιο μέλι εξαιρετικής ποιότητας. Τους θερινούς μήνες αρκετοί κάτοικοι της Ηρακλειάς ασχολούνται με τον τουρισμό.

Ο οικισμός Αγιος Αθανάσιος τα τελευταία χρόνια έχει ερημωθεί και την θέση των σπιτιών πήραν οι στάνες και τα ζώα για την κτηνοτροφική δραστηριότητα του νησιού.

Η Ηρακλειά έχει σχήμα ρομβοειδές, με μια βόρεια απόληξη που καταλήγει στο ακρωτήριο Μεγάλη Πούντα, σε αντιδιαστολή με το νοτιότερο των ανατολικών ακτών ακρωτήριο Μικρή Πούντα, όπου και ο όρμος Τουρκαύλακο ή Αγίου Γεωργίου. Αλλοι όρμοι στην ίδια πλευρά είναι το Λιβάδι, απέναντι από το οποίο βρίσκεται η νησίδα Βενέτικο και νοτιότερα βρίσκεται ο ορμίσκος Τουρκοπήγαδο. Δυτικά βρίσκεται ο ορμίσκος της Αλημνιάς, απέναντι από το οποίο βρίσκονται οι βραχονησίδες Μικρός και Μεγάλος Αβέλας, (Αβελονήσια) και βορειοδυτικά οι όρμοι Βουρκαριά, του Σμυρνιού το Αυλάκι και βορειότερα ο ορμίσκος Βορεινή Σπηλιά.

Στον ορμίσκο της Αλημνιάς υπάρχει βυθισμένο σε μικρό βάθος (περίπου 6 μέτρα) ένα αεροπλάνο του Β Παγκοσμίου πολέμου.

Γενικά είναι λοφώδης νήσος με ψηλότερη κορυφή του Πάπα, που έρχεται σχεδόν κάθετα προς τη θάλασσα σχηματίζοντας κάθετους βράχους με απρόσιτα μικροσπήλαια. Στους πρόποδες αυτού βρίσκεται η θέση Μέριχας όπου υφίστανται δύο πηγές. Στους βορειοδυτικούς πρόποδες του Πάπα βρίσκονται δύο αξιόλογα σπήλαια, το μεγαλύτερο των οποίων είναι του Αγίου Ιωάννη, καλούμενο και σπήλαιο Αη Γιάννη, που κοσμείται και με σταλακτίτες.

Στην Ηρακλειά έχουν εντοπιστεί επίσης κοιτάσματα σμύριδας και ορυκτού σιδήρου και πολλές πηγές γλυκού ύδατος. Η πρώτη γεωλογική έρευνα της νήσου έγινε από τον Παπαβασιλείου, ο οποίος δημοσίευσε τα αποτέλεσμα των ερευνών του το 1907 στο περιοδικό Αρχιμήδης. Σύμφωνα με αυτόν, η Ηρακλειά αποτελείται στο μεγαλύτερο μέρος της από κρυσταλλοφυείς σχιστόλιθους που εναλλάσσονται με παχιές στοιβάδες μαρμαρυγιακού και αμφιβολικού σχιστόλιθου και μαρμάρου. Τα πετρώματα αυτά βρίσκονται εμπτυγμένα μέσα σε ρηξιγενείς λεκάνες, ενώ προς την βόρεια ακτή φέρονται άπτυκτα ως ανοικτόχρωμα αποθέματα (ασβεστολιθικού ψαμμίτη) με νεογενή σχετικά ηλικία.

Η καλλιεργήσιμη γη, έφθανε άλλοτε, (1960) τα 1000 περίπου στρέμματα. Ετσι, ανάλογη ήταν και η παραγωγή σε δημητριακά, καπνό και όσπρια, καθώς και σε τυρί, μυζήθρα και μέλι.

Είναι αξιοσημείωτο ότι το νησί, παρά τη μικρή του έκταση, χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα πλούσια βιοποικιλότητα. Τα πουλιά είναι ο τομέας της πανίδας που έχει μελετηθεί περισσότερο στην Ηρακλειά. Μέχρι το τέλος του 2010 είχαν καταγραφεί 175 είδη πουλιών, αρκετά εκ των οποίων απειλούμενα και προστατευόμενα σε παγκόσμιο επίπεδο. Από αυτά τα 26 ήταν αρπακτικά.

Ο κύριος λόγος για τον οποίο η Ηρακλειά είναι κατάλληλη για καταφύγιο των αρπακτικών, είναι οι απότομοι, κατακόρυφοι γκρεμοί, στους οποίους, λόγω της έντονης διάβρωσης που έχουν υποστεί, έχουν δημιουργηθεί κατάλληλες θέσεις για το φώλιασμα των αρπακτικών. Τα πιο σημαντικά αρπακτικά που συναντάμε στην Ηρακλειά είναι το όρνιο, ο Μαυροπετρίτης και ο Σπιζαετός.

Στην Ηρακλειά υπάρχουν οι οικισμοί Αγιος Γεώργιος που βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, απο όπου είχε πάρει το όνομα κατά καιρούς και η νήσος, ο οικισμός Παναγιά, πρωτεύουσα της νήσου, που βρίσκεται στους πρόποδες του Πάπα και ο οικισμός Αγιος Αθανάσιος που βρίσκεται στο δυτικό μέρος του νησιού. Στον όρμο Λιβάδι αναπτύχθηκε μικρός οικισμός παρά τον περίβολο παλαιού φρουρίου καλούμενο Κάστρο. Η πρωτεύουσα Παναγιά συνδέεται με ασφαλτοστρωμένο δρόμο μήκους 4.5 χλμ. με το λιμάνι του Αγίου Γεωργίου. Ενας άλλος ασφαλτοστρωμένος επίσης δρόμος, συνδέει την Παναγιά με την παραλία Τουρκοπήγαδο μήκους 2.5 χλμ. περίπου.

Τα ονόματα των οικισμών προέρχονται από τις ομώνυμες εκκλησίες που έχουν ανεγερθεί σε αυτούς, ιδιαίτερα εκείνη του οικισμού Παναγιάς είναι αφιερωμένη στα εισόδια της Παναγίας. Οι εργασίες ανέγερσης ξεκίνησαν για να γίνουν το 1919 έως το 1930 αλλά τελικά ολοκληρώθηκαν στη δεκαετία του 1980 Αντίθετα, ο ναός του Αγίου Γεωργίου, του ομώνυμου οικισμού, είναι παλαιότερος, φέρεται να χτίστηκε το 1834 και και να ανακαινίσθηκε το 1987

Στην Ηρακλειά λειτουργεί δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγείο. Κατά το διδακτικό έτος 2017 – 2018 στο δημοτικό σχολείο φοιτούσαν 3 μαθητές ενώ στο νηπιαγωγείο 2 μαθητές.