Χανιά Αξιοθέατα

Χανιά

Την δεκαετία του 70 η Κρήτη μετατράπηκε σε μείζονα τουριστικό προορισμό για τον διεθνή και εγχώριο τουρισμό, πράγμα το οποίο συνέβαλε στην άνθηση της οικονομίας και της πολιτιστικής ανάπτυξης της πόλης.

Η πόλη των Χανίων χωρίζεται σε δύο βασικά τμήματα. Την παλιά πόλη, με το παλιό λιμάνι και τη νέα πόλη, εκτός των τειχών. Η παλιά πόλη βρίσκεται κτισμένη γύρω απο το Βενετσιάνικο λιμάνι και περιβάλλεται από τις Ενετικές οχυρώσεις του 1538 Διασώζονται τα ανατολικά και δυτικά τμήματά τους. Στη νότια πλευρά, οι οχυρώσεις αυτές καταστράφηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα για να χρησιμοποιηθούν τα υλικά τους στην κατασκευή της αγοράς και διαφόρων άλλων δημοσίων και μη κτιρίων. Από εκεί αναπτύχθηκε η νέα πόλη, της οποίας κυριότερες συνοικίες είναι η Χαλέπα, ο Αγιος Ιωάννης, τα Παχιανά, η Νέα Χώρα, το Πασακάκι,τα Λενταριανά που εκτείνονται περιφερειακά του κέντρου της πόλης.

Παρόλο που βομβαρδίστηκε και κάηκε αρκετές φορές στην μακρόχρονη ιστορία της, η παλιά πόλη των Χανίων θεωρείται από τις ομορφότερες πόλεις της Μεσογείου. Σε διάφορα σημεία, ο ταξιδιώτης μπορεί να συναντήσει δείγματα όλων των πολιτισμών που πέρασαν από αυτήν. Στο κέντρο της βρίσκεται ο λόφος του Καστελίου ο οποίος κατοικείται από τη νεολιθική εποχή και αποτελεί οχυρή θέση, δίπλα στο παλιό λιμάνι. Σε αυτόν βρίσκονται το παλάτι του ύπατου αρμοστή Κρήτης, κατά την περίοδο της Κρητικής πολιτείας, καθώς και αρχαιολογικοί χώροι της Μινωικής εποχής.

Λίγο πιο ανατολικά από το Καστέλι βρίσκεται η Σπλάντζια, η παλιά συνοικία των Μουσουλμάνων, η οποία είναι πολύ ατμοσφαιρική. Στα γραφικά σοκάκια της βρίσκονται πολλά ταβερνάκια. Εκεί βρίσκεται και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, που κατά την Ενετοκρατία ήταν ο ναός του Αγίου Νικολάου των Δομινικανών και επί Τουρκοκρατίας ήταν το κεντρικό τζαμί των Χανίων, ενώ λειτουργεί ως ορθόδοξος ναός από το 1918 Εξω από τη εκκλησία βρίσκεται η πλατεία της Σπλάντζιας, με τον πλάτανο στον οποίο οι Τούρκοι απαγχόνισαν τον επίσκοπο Κισάμου Μελχισεδέκ Δεσποτάκη και τον διάκονο Καλλίνικο εκ Βεροίας. Στη γωνία της πλατείας βρίσκεται ο Βενετσιάνικος ναός του Saint Rocco. Στην ίδια περιοχή βρίσκονται και οι μικροί ναοί της Αγίας Ειρήνης (οδός Σαρπάκη) και των Αγίων Αικατερίνης και Ιωάννου του Ερημίτη (οδός Μελιδώνη)

Περπατώντας προς την μεριά της θάλασσας βλέπουμε τα Βενετσιάνικα νεώρια (του 1497) τα καρνάγια, που κάποτε κατασκεύαζαν πολεμικές γαλέρες. Σήμερα λειτουργούν ακόμη, επισκευάζοντας βάρκες και καίκια. Εκεί κανείς θα δει και το μεγάλο Αρσενάλι, που φιλοξένησε το δημαρχείο Χανίων, μέχρι το βομβαρδισμό του από τους Γερμανούς το 1941 στο οποίο σήμερα στεγάζεται το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου. Στον ανατολικό μυχό του Ενετικού λιμανιού βρίσκεται το Νεώριο Μόρο, στο οποίο σήμερα στεγάζεται ο Ιστιοπλοικός Όμιλος Χανίων.

Από την δυτική πλευρά του Καστελίου βρίσκεται η πλατεία Σαντιρβάνι (ή πλατεία Βενιζέλου) η οποία αποτελεί την τουριστική καρδιά της πόλης. Από εκεί κανείς μπορεί να επιβιβαστεί σε καραβάκια που επισκέπτονται τα Βενετσιάνικα κάστρα στα νησιά των ΑγίωνΘεοδώρων και της Γραμβούσας. Λίγο πιο πέρα βρίσκεται η πλατεία της Τριμάρτυρης με την μητρόπολη Χανίων και το Αρχαιολογικό μουσείο που φιλοξενείται στον Βενετσιάνικο ναό του Saint Francesco. Εκεί βρίσκονται και τα Στιβανάδικα. Είναι η περιοχή όπου βρίσκονται μαγαζιά που επεξεργάζονται δέρμα και κατασκευάζουν διάφορα δερμάτινα είδη. Το όνομά τους το πήραν από τα στιβάνια, τις Κρητικές μπότες, που φτιάχνονταν εκεί εδώ και αιώνες. Επίσης, λίγο πιο ανατολικά βρίσκονται τα Μαχαιράδικα, όπου βρίσκονται πολλά παραδοσιακά μαγαζάκια που φτιάχνουν ακόμη τα Κρητικά μαχαίρια.

Ακόμη πιο δυτικά από το Καστέλι, βρίσκονται οι συνοικίες της Οβραικής και του Τοπανά. Η Οβραική ήταν η Εβραική συνοικία των Χανίων τους τελευταίους αιώνες μέχρι τη μαζική εξόντωση των Εβραίων των Χανίων από τις δυνάμεις του Αξονα στο Β Παγκόσμιο πόλεμο. Στην περιοχή υπάρχει η συναγωγή Ετζ Χαγίμ η οποία επαναλειτούργησε το 1999

Ο Τοπανάς ήταν ανέκαθεν η χριστιανική αρχοντική συνοικία της πόλης. Το όνομά της προέρχεται από το Top Hane (Το χάνι με τα τόπια, μπάλες πυροβολικού, οπλοστάσιο) αφού εκεί βρίσκονταν οι Βενετσιάνικες στρατιωτικές αποθήκες. Η συνοικία αυτή, μαζί με την Οβραική (ή Εβραική) θεωρούνται οι ομορφότερες συνοικίες των Χανίων. Σε αυτήν βρίσκεται και το φρούριο του Φιρκά (Fırka, Μεραρχία) όπου υψώθηκε η σημαία ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα (01 12 1913) και σήμερα λειτουργεί το Ναυτικό μουσείο Κρήτης.

Τέλος, το λιμάνι της παλιάς πόλης αποτελεί το ομορφότερο και τουριστικότερο σημείο των Χανίων. Η ακτή Τομπάζη, η ακτή Κουντουριώτη και η ακτή Ενώσεως, με αρκετά ιστορικά κτίρια, όπως τα νεώρια, το Γυαλί Τζαμισί (Yalı Camisi, Το τζαμί στο Γιαλό) και το μεγάλο Αρσενάλι, που σήμερα φιλοξενεί το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου.

Το κέντρο της είναι το Σαντιρβάνι (Sadırvan) όπου διασταυρώνονται οι κεντρικότεροι δρόμοι της παλιάς πόλης, η οδός Χάληδων, η οδός Κανεβάρο και η Ζαμπελίου. Στην οδό Ζαμπελίου βρίσκεται ένα από τα ωραιότερα δείγματα Ενετικού αρχοντικού της πόλης, η καταχρηστικά αποκαλούμενη Loggia των Ενετών, διατηρώντας οικόσημο, Λατινικό ρητό και σχεδόν όλα τα αρχιτεκτονικά στοιχεία της πρόσοψης. Η ταυτοποίηση του οικόσημου επέτρεψε την αναγνώριση του ατόμου (Nicolo Clado) και την χρονολόγηση (1615 – 1625) του αρχοντικού. Απέναντι από την ακτή μπορεί κανείς να θαυμάσει τον Αιγυπτιακό φάρο του 19ου αιώνα σε σχήμα μιναρέ, χτισμένο στα θεμέλια του παλαιότερου Βενετσιάνικου φάρου, που αποτελεί το σήμα κατατεθέν της πόλης.

Λίγο πιο νότια από την πλατεία της τριμάρτυρης βρίσκεται η πλατεία των Νέων Καταστημάτων, που αποτελεί το όριο της νέας πόλης. Το επίσημο όνομα της πλατείας είναι Πλατεία 1866 Η πλατεία πήρε το όνομά της προς τιμήν της μεγάλης επανάστασης των Κρητών (1866 – 1869) εναντίον των Τούρκων. Εκεί βρίσκονται τα καταστήματα της πόλης από τις αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα μπορεί κανείς να βρει πολλά γραφικά μαγαζάκια και καφενεία. Εκεί βρίσκονται και οι σταθμοί αστικών και υπεραστικών λεωφορείων.

Στα δυτικά της παλιάς πόλης βρίσκεται η Νέα Χώρα ενώ νοτιοδυτικά ο Συνοικισμός (κέντρο της σύγχρονης πόλης, περιοχή ΟΤΕ και ΚΤΕΛ) Είναι η ευρύτερη περιοχή όπου κατοίκησαν οι Ελληνες πρόσφυγες από την Μικρά Ασία μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 Είναι πολύ ήσυχη και όμορφη περιοχή. Κοντά στην παραλία της Νέας Χώρας βρίσκονται ο Ναυτικός Ομιλος Χανίων και το παλιό εργοστάσιο της ΑΒΕΑ που είναι η πρώτη βιομηχανική μονάδα της Κρήτης τον 19ο αιώνα και σήμερα φιλοξενεί σχολείο. Στη Νέα Χώρα βρίσκεται ο ιστορικός ναός του Αγίου Κωνσταντίνου, κτισμένος το 1915 Επί της κεντρικής οδού Κισσάμου, που διαχωρίζει τις δύο συνοικίες έχει ανεγερθεί το μνημείο της Μικρασιάτισσας Μάνας.

Στα ανατολικά της παλιάς πόλης βρίσκεται η παραλία του Κουμ Καπί (Kum Kapısı, Η Πύλη της Αμμου) Στα μέσα του 19ου αιώνα κατοικήθηκε από Βεδουίνους Αραβες (τους Χαλικούτες) που μεταφέρθηκαν για εργασία την περίοδο της παραχώρησης στην Αίγυπτο. Εκεί βρίσκεται τα τελευταία χρόνια όλη η νυχτερινή ζωή των Χανίων, με πολυάριθμα ταβερνάκια, καφετέριες και μπαρ. Νότιά του, βρίσκεται το εθνικό στάδιο Χανίων Ελενα Βενιζέλου, το Κρατικό Ωδείο Χανίων και ο γραφικός δημοτικός κήπος (1870) έργο του Ρεούφ Πασά, που κατασκευάστηκε στα πρότυπα των ευρωπαικών πάρκων ως το πρώτο κοινοφελές έργο της πόλης, και σήμερα φιλοξενεί τον δημοτικό θερινό κινηματογράφο. Στην ανατολική γωνία του βρίσκεται το Ρολόι του 1924

Ανάμεσα στα Νέα Καταστήματα και το Κουμ Καπί βρίσκεται η δημοτική αγορά Χανίων. Αποτελεί ένα σταυροειδές κτίριο, που κατασκευάστηκε το 1913 στα πρότυπα της αγοράς της Μασσαλίας και από τότε φιλοξενεί διάφορα παραδοσιακά μαγαζάκια και ταβερνάκια. Από εκεί ξεκινά η οδός Δημοκρατίας, που περνά ανάμεσα από το στάδιο και τον δημοτικό κήπο. Εκεί μέσα βρίσκεται το ιστορικό καφέ Κήπος, που λειτουργεί από το 1870 Είχε στεγάσει στον χώρο του την Βουλή της Κρητικής Πολιτείας, καθώς και μέρος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Χανίων. Λίγο πιο κάτω συναντά το Δεσποτικό, το αρχοντικό σπίτι του μητροπολίτη Χανίων και καταλήγει στην πλατεία δικαστηρίων. Το όμορφο Τουρκικό στρατιωτικό νοσοκομείο του 19ου αιώνα, σήμερα φιλοξενεί τα δικαστήρια και τις υπηρεσίες της νομαρχίας Χανίων. Πίσω από τα δικαστήρια βρίσκεται ο ναός Πέτρου και Παύλου, όπου βρέθηκε το αρχαίο νεκροταφείο της πόλης.

Στα δυτικά των δικαστηρίων βρίσκεται το Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας (επί της οδού Ανδρέα Παπανδρέου) και δίπλα του βρίσκεται το Πνευματικό Κέντρο Χανίων, το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης και το Πολεμικό Μουσείο, που φιλοξενείται στον Ιταλικό στρατώνα του 19ου αιώνα. Ομως σε πυρκαγιά του 2018 το Πολεμικό μουσείο κάηκε ολοσχερώς.

Από τα δικαστήρια ξεκινά και η οδός Ηρώων Πολυτεχνείου, που οδηγεί στις συνοικίες των Ταμπακαριών (τα παλιά βυρσοδεψεία) και της Χαλέπας. Στη Χαλέπα βρίσκονται πολλά νεοκλασικά κτίρια από την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας, όπως και τα τότε προξενεία των μεγάλων δυνάμεων. Εκεί βρίσκεται και η οικία του Βενιζέλου, που φιλοξενεί το Εθνικό Ιδρυμα Μελετών Βενιζέλος, η παλιά Γαλλική σχολή και το ΤΕΙ Χανίων.

Επίσης στη Χαλέπα βρίσκονται πολλές εκκλησίες, όπως η Αγία Μαγδαληνή σε Ρωσικό ρυθμό, ή η Ευαγγελίστρια χτισμένη σε ρυθμό Μπαρόκ, καθώς και το μετέπειτα παλάτι του πρίγκηπα Γεώργιου. Στο λόφο πάνω από τη Χαλέπα, βρίσκεται ο Προφήτης Ηλίας με τους Τάφους των Βενιζέλων. Μπορεί κανείς να απολαύσει τον καφέ και το γλυκό του με την ομορφότερη θέα στα Χανιά. Εκεί βρίσκεται και η πολυτεχνειούπολη του Πολυτεχνείου Κρήτης (Κουνουπιδιανά) Η περιοχή είναι καταπράσινη και η θέα μαγευτική. Στη συνοικία Χαλέπα κατασκευάζεται το νέο Αρχαιολογικό μουσείο Χανίων ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη έργα επέκτασης στο αεροδρόμιο Χανίων, μετά την ολοκλήρωση των οποίων θα αποτελεί το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της Κρήτης.

Στα νότια της πόλης των Χανίων βρίσκονται οι συνοικίες της δεξαμενής, όπου έγιναν πολύ σκληρές μάχες το 1941 ο Αι Γιάννης και ο Κουμπές, όπου βρίσκονται Τούρκικοι κουμπέδες (ταφικά μνημεία)

Aλλες συνοικίες της πόλης είναι τα Λενταριανά, το Πασακάκι, το Βαρούσι, το Φράγκικο (όπου βρίσκεται το Φράγκικο νεκροταφείο) η Πελεκαπίνα (όπου βρίσκεται το μετόχι του πολιτικού το 19ου αιώνα, Μάνου) και η Χρυσοπηγή με το μοναστήρι της.

Η παραλία Σειτάν Λιμάνι είναι σε απόσταση 25 χιλιομέτρων από την χώρα. Είναι μια παραλία ανοργάνωτη, η οποία χρειάζεται δεκάλεπτη κατάβαση καθώς δεν υπάρχει δρόμος να οδηγεί εκεί. Το όνομά της (Λιμάνι του Σατανά) οφείλεται στην πολύ δύσκολη κατάβαση και ανάβαση για την οποία απαιτούνται αθλητικά παπούτσια.

Μουσεία

Ναυτικό Μουσείο Κρήτης (στο ενετικό λιμάνι)
Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων (στεγάζεται στο καθολικό της ενετικής μονής του Αγίου Φραγκίσκου)
Μουσείο Μικρασιατικής Μνήμης (Μουσείο – Κέντρο Έρευνας και Μελέτης του Μικρασιατικού Πολιτισμού) (οδός Σφακίων 25)[11][12]
Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Συλλογή Χανίων (ναός San Salvatore)
Νεό Αρχαιολογικό Μουσείο Χανιών (υπό αποπεράτωση, στην περιοχή Χαλέπας)
Πολεμικό Μουσείο (Χανιά)
Λαογραφικό Μουσείο Χανίων
Μουσείο Τυπογραφίας
Δημοτική Πινακοθήκη
Μουσείο Χημείας
Μουσείο Σχολικής Ζωής

Μνημεία-Αξιοθέατα

Παλαιά πόλη και ενετικό λιμάνι
Τζαμί του Κιουτσούκ Χασάν (Γιαλί Τζαμισί)
Μητροπολιτικός Ναός Εισοδίων Θεοτόκου (Τριμάρτυρη)
Ναός Αγίου Νικολάου Σπλάντζιας
Οικία Ελ. Βενιζέλου (Χαλέπα)
Τάφοι Βενιζέλων
Συναγωγή Ετζ Χαγίμ
Καθολικός Ναός Θεοτόκου (1879), στην παλιά πόλη
Καθολικός Ναός Αγίου Ρόκου
Ιστορικό Αρχείο Κρήτης
Κέντρο Κρητικού Δικαίου
Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (ΚΑΜ)
Φιλολογικός Σύλλογος “ο Χρυσόστομος”
Αρχαία Απτέρα στον Αποκόρωνα
Μνημείο Μικρασιάτισσας Μάνας (οδός Κισσάμου και Μπότσαρη)
Φάρος Χανιών (ενετικό λιμάνι)
Δημοτικός κήπος Χανίων