Ιτέα Αξιοθέατα

Στη σημερινή θέση Γ(ου)λάς Ιτέας, βρίσκονται ερείπια Υστεροελλαδικής περιόδου και θεμέλια οικιών και αντερεισμάτων, άγνωστου οικισμού. Στα αξιοθέατα της πόλης ανήκει η εκκλησία της «Μεταμόρφωσης του Σωτήρος», της οποίας η ανέγερση άρχισε το 1890, μεγάλο έργο για τα δεδομένα όχι μόνο εκείνης της εποχής αλλά και του σήμερα, καθώς και καταφύγια, φυσικής ομορφιάς, όπως είναι ο λόφος των Αγίων Αναργύρων, ο ελαιώνας και τα νησάκια στον κόλπο της Ιτέας (Άγιος Δημήτριος, Άγιος Κωνσταντίνος και Άγιος Αθανάσιος)

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διάφορες βραχονησίδες στον κόλπο της Ιτέας (Κρισσαίος) που είχαν χρησιμοποιηθεί ως καταφύγια κατά τους λεγόμενους «σκοτεινούς» πρωτοβυζαντινούς αιώνες. Τα νησιά αυτά αναφέρονται από όλους σχεδόν τους περιηγητές που πέρασαν με πλοίο από την περιοχή. Το πιο απομακρυσμένο από τα επτά νησιά του κόλπου της Ιτέας, ο Άγιος Δημήτριος , ευρισκόμενο στο μέσον σχεδόν της απόστασης από τα δύο λιμάνια , Ιτέας και Γαλαξιδίου απέχει περίπου 3 ναυτικά μίλια. Έχει έκταση περίπου 4 τ.χλμ είναι ψηλό πάνω από 8 μ και τηλεφανές με ιδιόμορφο σχήμα που του έδωσε την λαϊκή ονομασία «το καπέλο του Βενιζέλου». Η επιφάνεια της βραχονησίδας είναι γεμάτη από διάσπαρτα θεμέλια σπιτιών ανάμικτα με στρώματα κεραμιδιών.Τα πιο ενδιαφέροντα κατάλοιπα βρίσκονται στην νότια πλευρά του που το μεσαίο τμήμα της έχει ολόκληρο αφαιρεθεί από ανθρώπινη παρέμβαση , δημιουργώντας έτσι μιά ορθογώνια τάφρο πλάτους 22 περίπου μ. και βάθους τουλάχιστον 5,40 μ.Πρόκειται για την υπόθεση ότι αποτελεί τμήμα λιμενικών έργων και μάλιστα νεωσοίκων για τον ελλιμενισμό τριήρεως. Ένα τέτοιο στρατιωτικό έργο θα μπορούσε να σχετιστεί με τις πολεμικές δραστηριότητες της περιοχής που προκλήθηκαν από τους Ιερούς πολέμους και να είχε σκοπό του τον έλεγχο της ακώλυτης προσέλευσης των προσκυνητών προς το ιερό των Δελφών από την θαλάσσια οδό.Ας μη ξεχνάμε ότι κύρια αφορμή των Ιερών πολέμων υπήρξε, εκτός από την καλλιέργεια Ιερών εδαφών από τους Φωκείς και η παρεμπόδιση των προσκυνητών να έχουν ελεύθερη πρόσβαση προς το ιερό των Δελφών. Ειδικότερα ο 4ος Ιερός πόλεμος (339-8), που τελείωσε με την μάχη της Χαιρωνείας, είχε ως αφορμή την τείχιση και τον συνοικισμό του λιμανιού της Κίρρας, στα Ανατολικά της Ιτέας δηλαδή του λιμανιού που οδηγούσε στους Δελφούς.

Στο νησάκι Άγιο Κωνσταντίνο, βρίσκεται το ομώνυμο εκκλησάκι, δρομικής κατασκευής και με μικρό καμπαναριό, δίπλα στο οποίο σύμφωνα με το «Χρονικό του Γαλαξειδίου», υπήρχε κρυφό νοσοκομείο κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και με μαρτυρία ότι σε αυτό είχε καταφύγει ο κλεφταρματολός Γιάννης Βουνιχωριώτης πληγωμένος από μια συμπλοκή στα Κιούσκια Σαλώνων, όπου τελικά εξέπνευσε. Επίσης αναφέρεται και σαν καταφύγιο το 1827 της φρεγάτας «Καρτερία». Επίσης υπήρχε κρυφό σχολειό. Σήμερα ψαροκάικα μεταφέρουν τους προσκυνητές στο νησί.

Ο Άγιος Ιωάννης Θεολόγος είναι μικρή παλαιοβασιλική με εξαιρετικής τεχνοτροπίας αγιογραφίες, η οποία χρονολογείται από την μετά-τουρκοκρατίας περίοδο και βρίσκεται στην ανατολική είσοδο της Ιτέας. Κάθε Τρίτη του Πάσχα διοργανώνεται πανήγυρη.

Τέλος, στην Ιτέα υπάρχουν παραλίες όπως το Τροκαντερό, τα Βραχάκια ή τα Αναγνέικα

Ιαματικές Πηγές

Λίγο πιο πάνω από τον νερόμυλο βρίσκεται θειομαγνησιούχος πηγή, το «Αγιόνερο» τα νερά της οποίας έχουν ελαφρά καθαρτική ενέργεια. Ο λαός τη θεωρούσε ανέκαθεν ιαματική και έχει αναγνωρισθεί επίσημα και καταγραφεί ως ιαματική πηγή τουριστικής σημασίας από τον ΕΟΤ. Ήδη συντάσσεται μελέτη για την εκποίηση και εκμετάλλευση των πηγών.

Η Ιτέα διαθέτει καλό επιβατικό – εμπορικό λιμάνι και υπερσύγχρονη μαρίνα με δυνατότητα ελλιμενισμού 250 σκαφών.

Επίσης, η Ιτέα φημίζεται για το άρτιο ρυμοτομικό της σχέδιο, ενώ φιλοξενεί πολιτιστικές και αθλητικές διοργανώσεις, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Διαθέτει επίσης πολλές παραλίες για τους λουόμενους. Οι παραλίες «ΜΑΙΑΜΙ» και «ΤΡΟΚΑΝΤΕΡΟ», από το 2014, διαθέτουν Γαλάζιες Σημαίες.

Κατά τη διάρκεια των Απόκρεω διοργανώνονται πολλές εκδηλώσεις από Συλλόγους (Μικρασιατικό Σύλλογο, «Χοροστάσι» κ.λπ.). Το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς, από το 2011 και μετά, η Δημοτική Κοινότητα Ιτέας διοργανώνει τη Γιορτή της «Νεράτζ Ιτιάς», προσφέροντας σε επισκέπτες και ντόπιους γλυκό κουταλιού νεράτζι και χαλβά της κόλας που παρασκευάζεται εκείνη την ώρα.

Η πόλη διαθέτει πολλά ξενοδοχεία όλων των κατηγοριών, εστιατόρια, ταβέρνες και μπαράκια.

Η επέτειος της ναυμαχίας της Αγκάλης, όπου πρόκειται για τον ετήσιο εορτασμό της ιστορικής επετείου της ναυμαχίας του όρμου της Ιτέας. Από τις 4 Απριλίου 1990 με προεδρικό διάταγμα, καθιερώθηκε η τελευταία Κυριακή του Σεπτεμβρίου κάθε έτους ως Ημέρα Δημόσιας Εορτής. Οι εκδηλώσεις ξεκινούν τις προηγούμενες ημέρες με εντυπωσιακές παραστάσεις, υπαίθριες εκδηλώσεις, μουσικοχορευτικά δρώμενα και άλλες εκδηλώσεις, ενώ την ημέρα της εορτής γίνεται τιμητικός εορτασμός με τέλεση επιμνημόσυνης δέησης, κατάθεσης στεφάνων, ομιλίες, χορευτικά, αναπαράσταση, εκθέσεις φωτογραφίας και άλλα.

O εορτασμός των Φώτων, σε ειδική εξέδρα που στήνεται στην προβλήτα του λιμανιού όπου γίνεται η τελετή του αγιασμού από τον μητροπολίτη Φωκίδας, παρουσία χιλιάδων επισκεπτών που συρρέουν από όλα τα μέρη της Ελλάδας. Νεαροί κολυμβητές βουτούν στα παγωμένα νερά, αμιλλώμενοι για τον Τίμιο Σταυρό, τον οποίο περιφέρουν στην συνέχεια σε όλη την πόλη για ευλογία. Οι ιερείς ελευθερώνουν λευκά περιστέρια, ενώ η φιλαρμονική, η ψαλμωδία και οι καμπάνες ακούγονται μεγαλοπρεπώς σε όλο το λιμάνι. Στην συνέχεια ο Δήμος Ιτέας δεξιώνεται τους επισήμους που είναι πολλοί και σημαντικοί αυτή την ημέρα.

Ο εορτασμός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, που είναι η γιορτή της πόλης της Ιτέας. Κατά την παραμονή, χιλιάδες κόσμου κατακλύζουν την παραλία της Ιτέας, συνοδεύοντας την λιτάνευση της Ιεράς Εικόνας, που με τιμητική πομπή και εξαιρετική μεγαλοπρέπεια, διασχίζει την πόλη. Φιλαρμονικές και μπάντες, όλο το ιερατείο χοροστατούντος του Μητροπολίτου Φωκίδας, σύσσωμη η πολιτική, πολιτειακή και αστυνομική ηγεσία του Νομού Φωκίδας και υψηλοί προσκεκλημένοι παρευρίσκονται κάθε χρόνο στον εορτασμό. Ακολουθούν χοροεσπερίδες στο λιμάνι της πόλης, συνήθως από τον αθλητικό σύλλογο «Αστέρα», ο οποίος πραγματοποιεί τον ετήσιο χορό του παραμονή του Σωτήρος. Επίσης πραγματοποιούνται συνοδευτικές εκδηλώσεις από τον Δήμο Ιτέας, τόσο κατά την παραμονή όσο και την ημέρα της εορτής.

Η έκθεση «Φωκίδα» του επιμελητηρίου Φωκίδας, που αποτελεί το μεγαλύτερο εμπορικό γεγονός της περιοχής. Αφορά στον θεσμό του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Φωκίδας που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην Ιτέα. Αρχικά πραγματοποιήθηκε στον χώρο του λιμανιού, τα τελευταία χρόνια όμως καθιερώθηκε η διεξαγωγή της στον χώρο της Μαρίνας Ιτέας. Πρόκειται για εκθεσιακή διάθεση προϊόντων κάθε είδους, στην οποία συμμετέχουν αντιπροσωπείες αυτοκινήτων, εταιρειών, αντιπροσωπειών, επιπλαγορές, επιμελητήρια, πρεσβείες, φορείς και άλλοι παράγοντες. Η διάρκειά της είναι πενθήμερη και την επισκέπτονται χιλιάδες καταναλωτές. Παρόλα αυτά η έκθεση έχει σταματήσει να πραγματοποιείται λόγο της οικονομικής κρίσης.