Ναύπλιο Αξιοθέατα

Πλατεία Συντάγματος. Αριστερά το κτίριο της τράπεζας της Ελλάδας και στο κέντρο το τζαμί του Αγά Πάσα ή Βουλευτικόν, και πίσω οι προμαχώνες της Ακροναυπλίας.

Το ιστορικό κέντρο του Ναυπλίου βρίσκεται σε μια μικρή χερσόνησο στον Αργολικό κόλπο, βόρεια του υψώματος της Ακροναυπλίας, η οποία αποτελεί τον αρχικό πυρήνα της πόλης. Στους πρόποδες της Ακροναυπλίας και πάνω από την οδό Σταϊκόπουλου βρίσκεται ο Ψαρομαχαλάς, η παλαιότερη σωζόμενη συνοικία του Ναυπλίου. Χρονολογείται από τον 13ο αιώνα και πήρε το όνομά της από τους ψαράδες. Κατά τη δεύτερη περίοδο τουρκοκρατίας πιθανώς ήταν η μόνη περιοχή του Ναυπλίου όπου κατοικούσαν Έλληνες. Εκεί βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, πιθανώς του 13ου αιώνα, η οποία ήταν η μόνη εκκλησία που επιτρεπόταν να λειτουργεί στην πόλη από το 1715 μέχρι το 1779-1780. Χαρακτηριστικές είναι οι δρομόσκαλές του. Στην πλατεία του μαχαλά λειτουργούσε στρατιωτικό νοσοκομείο από το 1394 μέχρι το 1940 και τελικά γκρεμίστηκε το 1970. Το μόνο τμήμα του που σώζεται είναι το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων.[11] Κατά τον επανασχεδιασμό της πόλης μετά την Ελληνική Επανάσταση ο Ψαρομαχαλάς έμεινε ως είχε.[12]
Άποψη του Ψαρομαχαλά και του Ναυπλίου από τη πύλη Σαγκρέδο.

Πιο βόρεια, μέχρι τη λεωφόρο Αμαλίας (η οποία κατασκευάστηκε στη θέση των θαλάσσιων τειχών του Ναυπλίου το 1868-70), η περιοχή διέθετε πριν την επανάσταση σημαντικά κτίρια (εκκλησίες, τζαμιά, δημόσια κτίρια). Η περιοχή επανασχεδιάστηκε σε μεγάλο βαθμό μετά την επανάσταση του 1821. Το κέντρο αυτή της περιοχής είναι η πλατεία Συντάγματος, στο παρελθόν πλατεία Στρατώνα και πλατεία Πλατάνου. Σε αυτήν την πλατεία πρέπει να κατασκευάστηκε το 1540 το σαράι (παλάτι) του πασά της Πελοποννήσου, ενώ στο κέντρο έστεκε πλάτανος, ο οποίος και έδωσε το όνομά του στην πλατεία. Σε ένα έρανο που έλαβε εκεί χώρα το 1826 για την ενίσχυση των πολιορκημένων στο Μεσολόγγι έδωσε όλα τα υπάρχοντά η Ψωροκώσταινα, η φτωχότερη γυναίκα της πόλης, και από τότε έμεινε η φράση. Σήμερα στην πλατεία Συντάγματος βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο, στεγαζόμενο στο κτίριο της ενετικής αποθήκης του στόλου, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί και ως στρατώνας, το βουλευτικό, το οποίο στεγάζεται στο κτίριο του τζαμιού ή τεκέ του Αγά Πασά, και το τζαμί Τριανόν, το οποίο λειτούργησε ως αλληλοδιδακτικό σχολείο. Εκεί επίσης βρίσκεται το κτίριο της Εθνικής τράπεζας, το οποίο φέρει επιρροές από τον μυκηναϊκό πολιτισμό. Πίσω από το τζαμί του Αγά Πάσα βρίσκεται μεντρεσές, ο οποίος λειτούργησε για λίγο ως φυλακή μετά την κατάργηση των φυλακών του Παλαμηδίου το 1926 και έτσι είναι γνωστό ως φυλακές Λεονάρδου. Σήμερα στεγάζει εργαστήρια του αρχαιολογικού μουσείου. Κοντά του βρίσκεται δυόροφο κτίριο το όποιο φαίνεται να στέγασε τα ενετικά διοικητήρια και το Εκτελεστικό (το 1824-25), ενώ ήταν οικία του Αγά-πασά. Δυτικά της πλατείας βρίσκεται ο ναός της Παναγίας, αφιερωμένος στο γενέσιο της Θεοτόκου. Ο ναός απέκτησε τη σημερινή του μορφή (τρίκλιτη βασιλική) στα χρόνια της δεύτερης ενετοκρατίας. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, ο αρχιεπισκοπικός θρόνος και ο άμβωνας είναι επτανησιακής τεχνοτροπίας. Το καμπαναριό προστέθηκε το 1907.[11]
Η πλατεία Τριών Ναυάρχων.

Προς τα ανατολικά της πλατείας Συντάγματος ξεκινάει η οδός Βασιλέως Κωνσταντινού, γνωστή και ως Μεγάλος Δρόμος. Αποτελεί τμήμα της χάραξης του μετεπαναστατικού Ναυπλίου, ώστε να ενώνει την πλατεία Συντάγματος με την Πλατεία των Τριών Ναυάρχων, όπου βρισκόταν το Κυβερνείο, και ήταν ο σημαντικότερος δρόμος της πόλης κατά τον 19ο αιώνα. Για την κατασκευή του γκρεμίστηκε ο ναός του Αγίου Νικήτα.[11] Η πλατεία των Τριών Ναυάρχων δημιουργήθηκε από την διάνοιξη της μικρής ενετικής πλατείας του Αγίου Γεωργίου.[12] Στο κέντρο της πλατείας βρίσκεται το ταφικό μνημείο του Δημήτριου Υψηλάντη, ο οποίος πέθανε στο Ναύπλιο το 1832. Σε αυτό το μνημείο βρίσκονται από το 1843 τα οστά του. Στην πλατεία βρίσκεται το δημαρχείο, ενώ στο παρελθόν βρισκόταν και το Κυβερνείο του Καποδίστρια, το οποίο έγινε στη συνέχεια και οικία του Όθωνα, γνωστό ως Παλατάκι. Το κτίριο καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1929 και σήμερα στη θέση του βρίσκεται αδριάντας του Όθωνα.[11] Στην πλατεία βρίσκεται επίσης ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος θεωρείται ότι κτίστηκε στις αρχές του 16ου αιώνα. Στη συνέχεια μετατράπηκε σε τζαμί και μετά πάλι σε εκκλησία. Στο εσωτερικό του βρίσκονται τοιχογραφίες του 18ου αιώνα, ενώ μία από αυτές είναι αντίγραφο του Μυστικού Δείπνου του Ντα Βίντσι. Νότια του ναού βρίσκεται κτίριο σχήματος γ, και αυτό της πρώτης ενετικής περιόδου. Το 1824 στέγασε το υπουργείο παιδείας και το 1830 το Ελληνικό Σχολείο. Κοντά στην πλατεία βρίσκεται η οικία Άρμανσμπεργκ (αρχοντικό της οθωμανικής περιόδου, πήρε το όνομά του από τον αντιβασιλέα Άρμανσμπεργκ) και απέναντι η οικία του Μάουερ.[11]
Η Ακροναυπλία και η ανακατασκευασμένη Πύλη της Ξηράς
Άποψη της Ακροναυπλίας από το εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο Ξενία.

Προς τα ανατολικά βρίσκεται το Πάρκο Σταϊκόπουλου, όπου έχει ανακατασκευαστεί η ενετική Πύλη της Ξηράς και το 1966 τοποθετήθηκε ανδριάντας του Στάικου Σταϊκόπολου. Βόρεια του πάρκου βρίσκεται το Δικαστικό Μέγαρο, κτισμένο το 1911 σε νεοκλασσικό ρυθμό. Κοσμείται από τους ανδριάντες του Αναστάσιου Πολυζωίδη και του Γεώργιου Τερτσέτη. Στο νότιο τμήμα της πλατείας βρίσκεται το μνημείο του Νικηταρά, το οποίο ανεγέρθη το 1926. Βόρεια του Δικαστικού Μεγάρου βρίσκεται η πλατεία Καποδιστρίου, με αδριάντα του Καποδίστρια, έργο του Μιχαήλ Τόμπρου. Ανατολικά βρίσκεται το πάρκο Κολοκοτρώνη, με έφιππο ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, και το Πάρκο του ΟΣΕ, όπου λειτουργούσε ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός του Ναυπλίου. Στο σταθμό σήμερα στεγάζεται το Δημοτικό Ωδείο «Κωνσταντίνος Νόνης».[11]
Η πλατεία Φιλελλήνων

Βόρεια της λεωφόρου Αμαλίας και μέχρι την ακτή βρίσκεται η συνοικία του Γυαλού, εκτός των ενετικών τειχών. Τα κτίριά της κτίστηκαν κυρίως την περίοδο 1860-1920. Στο δυτικό άκρο, στη θέση του προμαχώνα της Τερέζας, βρίσκεται η Πλατεία Φιλελλήνων. Στην πλατεία ανεγέρθηκε το 1903 το μνημείο των Φιλελλήνων και εκεί, στο σπίτι της οικογένειας Ιατρού, στεγαζόταν μέχρι το 1972 το δημαρχείο Ναυπλίου. Στην συνοικία βρίσκεται ο ναός του Αγίου Νικολάου, με το σημερινό ναό να εγκαινιάστηκε μάλλον το 1836. Στην παραλιακή οδό της πόλης βρίσκεται το τελωνείο, έργο του αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη.[11]
Ο Λέων των Βαυαρών
Άποψη του ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο

Βορειοανατολικά του Παλαμηδιού και ανατολικά της Παλαιάς Πόλης βρίσκεται το προάστιο της Πρόνοιας, το οποίο δημιουργήθηκε το 1828 για να στεγάσει τους πρόσφυγες που είχαν φτάσει στο Ναύπλιο κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821. Το πολεοδομικό του σχέδιο είναι βασισμένο στο Ιπποδάμειο σύστημα και είχε μικρά, μονόχωρα, με μονοκλινή στέγη σπίτια, πολλά από τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Τριάδας και στον ομώνυμο λόφο η εκκλησία της Ευαγγελιστρίας. Σε φυσικό βράχο βρίσκεται το εκκλησάκι των Αγίων Πάντων, το οποίο ήταν το μόνο στο οποίο οι Οθωμανοί επέτρεπαν τον εκκλησιασμό των Χριστιανών μέχρι το 1780. Γύρω του βρίσκεται το παλιό νεκροταφείο της Πόλης, όπου είναι θαμμένοι μεταξύ άλλων ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Νικηταράς και ο Στάικος Σταϊκόπουλος. Το σημερινό νεκροταφείο του Ναυπλίου ανεγέρθηκε το 1852. Ανάμεσα στο παλαιό και στο νέο νεκροταφείο βρίσκεται ο Λέων των Βαυαρών, γλυπτό που απεικονίζει ένα κοιμισμένο λιοντάρι σε μνημειακές διαστάσεις που φιλοτεχνήθηκε το 1840-41 από τον Γερμανό Κρίστιαν Ζίγκελ. Ανεγέρθηκε στη μνήμη των στρατιωτών της ακολουθίας του Όθωνα οι οποίοι πέθαναν σε επιδημία τύφου στο Ναύπλιο.[11]

Βόρεια της Πρόνοιας βρίσκεται ο συνοικισμός Νέο Βυζάντιο, το οποίο δημιουργήθηκε για να στεγαστούν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες το 1929. Προς τα βορειοανατολικά, τρία χιλιόμετρα από την παλαιά πόλη του Ναυπλίου, βρίσκεται το προάστιο της Άρειας, όπου βρίσκεται η Αγία Μόνη της οποίας το καθολικό χρονολογείται από τον 12ο αιώνα.[11]
Οικονομία

Το Ναύπλιο, μαζί με το Άργος ως τα κύρια αστικά κέντρα του νομού, συγκεντρώνουν τις περισσότερες εμπορικές και οικονομικές δραστηριότητες του νομού καθώς και όλες τις δημόσιες υπηρεσίες. Στο Ναύπλιο έχει την έδρα της η κονσερβοποιία Κύκνος Α.Ε., η οποία ιδρύθηκε το 1911, αλλά το εργοστάσιο και το κέντρο διανομής της από το 2005 βρίσκεται στα Σαβάλια Ηλείας[13]. Επίσης το Ναύπλιο, λόγω των ιστορικών του μνημείων και της φυσικής ομορφιάς του, έχει αναπτυχθεί τουριστικά, με πλήθος ξενοδοχειακών μονάδων. Το λιμάνι του Ναυπλίου είναι το κύριο του νομού, από το οποίο γίνεται διακίνηση κυρίως γεωργικών προϊόντων.[14] Έχει εγκριθεί η κατασκευή μαρίνας στο λιμάνι.[15]
Σχολεία – Πανεπιστήμια

Στο Ναύπλιο λειτουργούν:

Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί
Νηπιαγωγεία,
Δημοτικά σχολεία

Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Γυμνάσια
Γενικά Λύκεια (ΓΕ.Λ)
Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ.)
Εσπερινό Λύκειο.

Μεταλυκειακή Εκπαίδευση

Δημόσιο ΙΕΚ.

Επίσης, στο Ναύπλιο λειτουργούν τα παρακάτω Ιδρύματα Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης:

Παράρτημα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών και το Τμήμα Παραστατικών & Ψηφιακών Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών.

Πανεπιστήμιο Ελληνικών Σπουδών (Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.)

Προοδευτικός Σύλλογος

Προοδευτικός Σύλλογος Ναυπλίου ο ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ: Ιδρύθηκε το 1946 από μια ομάδα καταξιωμένων φιλοπρόοδων Ναυπλιωτών, η οποία έχει σκοπό την πνευματική ανάπτυξη και πρόοδο της πόλης. Ο Προοδευτικός Σύλλογος Ναυπλίου συνεχίζει να ακολουθεί μια συνεχή διαδρομή μέχρι και σήμερα.
Εκκλησίες
Η ενότητα αυτή δεν τεκμηριώνεται επαρκώς με παραπομπές. Παρακαλούμε βοηθήστε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Ατεκμηρίωτο υλικό μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. (Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 04/04/2018)

Άγιος Αναστάσιος: (Πολιούχος και προστάτης Άγιος της πόλης του Ναυπλίου. Γιορτάζει 1 Φεβρουαρίου)

Άγιος Γεώργιος: (Μητροπολιτικός Ναός). – Στο εσωτερικό του Ναού είναι εξαιρετικό το δείγμα του Μυστικού Δείπνου που είναι αντίγραφο του Λεονάρντο Νταβίντσι στην Μητρόπολη υπάρχει ο θρόνος όπου εκεί εκκλησιαζόταν ο Βασιλιάς Όθωνας. Επίσης μέσα στο Ναό υπάρχει και η Αγιογραφία του μεγάλου Αγιογράφου Βυζάντιο.

Άγιος Ιωάννης: (Μονή του Άγιου Ιωάννη του Θεολόγου.)

Άγιου Κωνσταντίνου & Ελένης: (Αφιερωμένος στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Γιορτάζει 21 Μαίου.)

Καθολική Εκκλησία Μεταμορφώσεως του Σωτήρος: (Γνωστή και ως Φραγκοκκλησιά.) – Ο Βασιλιάς Όθωνας παραχώρησε το τέμενος της Οθωμανικής περιόδου στους Καθολικούς του Ναυπλίου για να εκκλησιάζονται το 1839. Έκτοτε ο ναός έμεινε γνωστός με την επωνυμία (Φραγκοκκλησιά.)

Άγιος Νικόλαος: (Προστάτης Άγιος των Ναυτικών. Κάθε χρόνο στις 6 Δεκεμβρίου στην πόλη του Ναυπλίου Γιορτάζει με μεγαλοπρέπεια ο Ιερός Ναός του Αγιου Νικόλαου που Βρίσκεται δίπλα στο λιμάνι. Παρουσία των Τοπικών, Στρατιωτικών Λιμενικών αρχών του Ναυτικού αλλά και πλήθους κόσμου, γίνεται λειτουργεία στο Ναό και λιτάνευση της Ιερής Εικόνας του Αγίου Νικολάου στους κεντρικούς δρόμους της πόλης.)

Άγιοι Ανάργυροι:( Ο Ιερός Ναός είναι χτισμένος στο εσωτερικό του κάστρου της Ακροναυπλίας γιορτάζει την 1η Ιουλίου.)

Ναός Ευαγγελίστριας:( 25η Μαρτίου, γιορτάζει ο Ναός γίνεται Μεγάλο Πανηγύρι και ο δρόμος προς την εκκλησία κλείνει.)

Μοναστήρι Αγία Μονή: Στο χωριό Άρια: ( Αφιερωμένο στη Ζωοδόχο Πηγή.)

Ναός Παναγίας:( Αφιερωμένος στο Γενέσιο της Θεοτόκου.)

Άγιοι Απόστολοι: ( Στη πλατεία του Ψαρομαχαλά στο παλιό Ναύπλιο βρίσκεται το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, το οποίο είχε ανεγερθεί από τους Ενετούς. Γιορτάζει 30 Ιουνίου.)

Εκκλησάκι της Παναγίτσας: (Χτισμένο στο Περίφημο Γύρος της Αρβανιτιάς πάνω στα βράχια της Ακροναυπλίας.)

Ναός Αγίας Σοφίας: (Ο παλαιότερος σωζόμενος Ναός της Πόλης. Γιορτάζει κάθε χρόνο στις 17 Σεπτεμβρίου)

Ναός Αγίου Σπυρίδωνα:(Δολοφονία Ιωάννη Καποδίστρια.) – Μέσα στο Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα υπάρχει η Αγιογραφία της Πρώτης Οικουμενικής Σύνοδος που έγινε στην Νίκαια.)

Ναός Αγίων Πάντων: (Υπάρχει απο την εποχή της Δεύτερης Ενετοκρατίας.)

Ναός Αγίου Ανδρέα: (Χτισμένο στο εσωτερικό του Κάστρου του Παλαμηδίου το 1712 από τον Αυγουστίνο Σαγρέδο. Γιορτάζει κάθε χρόνο στις 30 Νοεμβρίου, η εορτή του τιμώμενου αγίου συμπίπτει με την επέτειο της απελευθερώσεως του Παλαμηδίου και της πόλης από τους Τούρκους.)

Ναός Αγίας Τριάδας: (Αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα Ναυπλίου και στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο.)
Μουσεία
Η ενότητα αυτή δεν τεκμηριώνεται επαρκώς με παραπομπές. Παρακαλούμε βοηθήστε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Ατεκμηρίωτο υλικό μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. (Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 04/04/2018)

Στο Ναύπλιο λειτουργούν τα παρακάτω μουσεία καθώς και παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης:

Αρχαιολογικό Μουσείο: Οικοδομήθηκε, για την αποθήκη του στόλου από τον Βενετσιάνο Προβλεπτή του Στόλου Αυγουστίνο Σαγρέδο 1713.

Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα- (ΠΛΙ) Βασίλειος Παπαντωνίου: Ιδρύθηκε, από τη διάσημη ενδυματολόγο-σκηνογράφο Ιωάννα Παπαντωνίου, στη μνήμη του πατέρα της Βασίλειου Παπαντωνίου το 1974.

Πολεμικό Μουσείο: Στεγάζεται στο διώροφο νεοκλασικό κτίριο όπου λειτούργησε, η πρώτη Σχολή Ευελπίδων της Ελλάδας ή αλλιώς το Κεντρικόν Πολεμικόν Σχολείον απο τον πρώτον Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια για να στελεχώσει τον Στρατό και των Πολεμικό Ναυτικό από το 1828 έως το 1834. Αναπαλαιώθηκε τον Νοέμβριο του 1988.

Εθνική Πινακοθήκη (Παράρτημα Ναυπλίου): Το διατηρητέο νεοκλασικό κτίριο κτίστηκε το έτος 1905. Το κτίριο περιήλθε στην κυριότητα του Δήμου Ναυπλιέων, ύστερα από αναγκαστική απαλλοτρίωση και το 1997, παραχωρήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη για να λειτουργήσει ως παράρτημά της. Η υποδειγματική ανακαίνιση του κτιρίου και ο μουσειολογικός εξοπλισμός του έγινε από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ωνάση.
Βιβλιοθήκη

Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη ο Παλαμήδης: Στεγάζεται στο Νεοκλασικό κτίριο του Παλιού Παρθεναγωγείου Ναυπλίου ιδρύθηκε από τον Προοδευτικό Σύλλογο Ναυπλίου ο “ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ το 1951 την οποία επλούτισε με 3.500 τόμους βιβλίων, με δωρεές των μελών του. Η βιβλιοθήκη λειτούργησε με δαπάνες του Συλλόγου για περισσότερο από ένα έτος. Στη συνέχεια και επειδή ο Σύλλογος δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τις λειτουργικές δαπάνες της βιβλιοθήκης, την μετέτρεψε σε Δημόσια Βιβλιοθήκη και την παρέδωσε στο Υπουργείο Παιδείας (Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως) στις 13 Ιανουρίου 1952. Στις αίθουσές της βιβλιοθήκης πραγματοποιούνται διαλέξεις, σεμινάρια, ημερίδες, διαγωνισμοί, συμπόσια, εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής. Από το βήμα της περνούν λόγιοι, συγγραφείς, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. Μέσα στην πενηντάχρονη πορεία της έχει καταφέρει πολλά. Φιλοδοξεί όμως να προσφέρει ακόμη περισσότερα βελτιώνοντας συνεχώς τον τρόπο λειτουργίας της με την χρήση όσο το δυνατό περισσότερο των μέσων της σύγχρονης τεχνολογίας. Έχει εκδώσει αρκετά βιβλία και οργανώνει συνέδρια και ομιλίες μορφωτικού ενδιαφέροντος. Στο Δανειστικό Τμήμα δανείζονται βιβλία σε όσους είναι μέλη αλλά και σε όσους επιθυμούν να γίνουν μέλη της Βιβλιοθήκης. Δικαίωμα να γίνει μέλος της Βιβλιοθήκης έχει ο καθένας. Εκδίδεται κάρτα μέλους και μπορεί κάποιος να δανειστεί μέχρι 3 βιβλία για 15 ημέρες. Κάρτα μέλους μπορούν να αποκτήσουν εκτός από τους ενήλικες και όλα τα παιδιά από την ηλικία των 6 ετών και άνω.[16]
Πλατείες
Η ενότητα αυτή δεν τεκμηριώνεται επαρκώς με παραπομπές. Παρακαλούμε βοηθήστε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Ατεκμηρίωτο υλικό μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. (Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 04/04/2018)

Τριών Ναυάρχων: Είναι η πλατεία που βρίσκεται στην είσοδο του ιστορικού κέντρου της πόλης και διαμορφώθηκε στη σημερινή της μορφή μετά την απελευθέρωση της πόλης. Έχει τα χαρακτηριστικά μιας καθαρά νεοκλασσικής πλατείας και η δυτική της πλευρά οριζόταν μέχρι το 1929 από το κατεδαφισμένο σήμερα παλατάκι του Όθωνα. Η πλατεία πήρε το όνομά της το 1854 από τους τρεις Ναυάρχους- Κόδριγκτων (Αγγλία), Δεριγνύ (Γαλλία) και Έϋδεν (Ρωσία)- που νίκησαν τον Ιμπραήμ στη ναυμαχία του Ναυαρίνου. Στο κέντρο της πλατείας τοποθετήθηκε το 1951 ηρώο αφιερωμένο στον Δημ. Υψηλάντη, κατασκευασμένο το 1843 στη Βιέννη, όπου είχε τοποθετηθεί αρχικά στην Πλατεία Πλατάνου. Σήμερα η πλατεία περιβάλλεται από σημαντικά ιστορικά και δημόσια κτίρια όπως το Δημαρχείο της πόλης που ήταν το πρώτο Γυμνάσιο της Ελλάδας που φτιάχτηκε επί Όθωνα και έχει όλα τα Νεοκλασικά στοιχεία το Αέτωμα τα κεραμίδια είναι κεραμοσκεπή τα πολλά πατζούρια κτισμένο περίπου το 1830. Αρχικά το οικοδόμημα ήταν διώροφο και το 1893 προστέθηκε και τρίτος όροφος. Από το σχολικό έτος 1929-1930 τα σχολεία παύουν να λειτουργούν σ’ αυτό το κτίριο, καθώς μεταφέρονται σε καινούργιο διδακτήριο που οικοδομήθηκε απέναντι. Το Πρώτο Γυμνάσιο χρησιμοποιήθηκε σαν βοηθητικός χώρος του Γυμνασίου, στέγασε γραφεία, φροντιστήρια, την Α΄ Δημόσια Βιβλιοθήκη, το Ελληνικό Ωδείο και σήμερα στεγάζει το Δημαρχείο της πόλης. Δίπλα από το δημαρχείο υπάρχει το κτήριο όπου βρισκόταν εκεί το πρώτο επίσημο φαρμακείο ιδρύθηκε το 1828 από τον Ιταλό φιλέλληνα Βονιφάτιο Βοναφίν που ήταν ο καλύτερος φίλος του Ι. Καποδίστρια.

Συντάγματος: Πρόκειται για την πλατεία που χτυπάει η καρδιά της πόλης καθ’όλη τη διάρκεια της ιστορίας της. Στους χρόνους της επανάστασης ονομαζόταν Πλατεία Πλατάνου. Η πλατεία απέκτησε τις σημερινές της διαστάσεις με σχέδια των Βαλλιάνου και Βούλγαρη το 1832, οπότε και διαμορφώθηκε και η οδός Βασιλέως Κωνσταντίνου- ο Μεγάλος Δρόμος – που καταλήγει στον άξονα της πλατείας απέναντι από το Αρσενάλε. Μετονομάστηκε σε Πλατεία Συντάγματος με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου κατά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843.Στους νεώτερους χρόνους η πλατεία διαμορφώθηκε σε νεοκλασσική πλατεία με δρόμους περιμετρικά. Στη δεκαετία του ’70 απέκτησε τη σημερινή της μορφή, που την τοποθετεί πολύ κοντά στα μεσαιωνικά πρότυπα. Η πλατεία περιβάλλεται από σημαντικά μνημεία, όπως το Αρχαιολογικό Μουσείο που είναι Ενετικό Κτήριο και λειτούργησε το Κυβερνείο των Ενετών και ήταν και οπλοστάσιο, στο σημείο που στεγάζεται σήμερα η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ήταν το σπίτι της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου η οποία σαν Ναυπλιώτισσα είχε προτοστατήσει στα Οθωνικά στην πλατεία μπροστά από το σπίτι της υπάρχει η προτομή της, το Δημοτικό Θέατρο είναι ένα από τα δύο Τζαμιά της πόλης το οποίο είχε υπάρξει αλληλοδιδακτικό σχολείο Αρρένων αργότερα σαν κινηματογράφο και σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Θέατρο Ναυπλίου, Λέων των Ενετών έμβλημα από την Ενετοκρατία που τον βρίσκουμε σε πολλά σημεία στην πόλη.

Καποδίστρια: Η πλατεία οφείλει το όνομά της στη μορφή που συνδέθηκε κατ` εξοχήν με την ιστορία της πόλης, τον Ιωάννη Καποδίστρια, που υπήρξε ο πρώτος Κυβερνήτης του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Η πλατεία διαμορφώθηκε μετά την κατεδάφιση όπου βρισκόταν ο βενετσιάνικος προμαχώνας Ντόλφιν ή Σαν Μάρκο, ο οποίος κατεδαφίστηκε το 1926. Τον ανδριάντας του Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια, φιλοτέχνησε ο Ανδριώτης γλύπτη Μιχαήλ Τόμπρος,το1932. Το Άγαλμα τοποθετήθηκε στην ομώνυμη πλατεία το 1933. Η απόφαση του να στηθεί στο Ναύπλιο ο Ανδριάντας του Κυβερνήτη είχε ληφθεί με το ΙΖ’ ψήφισμα της “εν Αθήναις Εθνικής Συνελεύσεως” της 3ης Σεπτεμβρίου 1843.

Φιλλελλήνων: Η πλατεία πήρε το όνομά της στη μνήμη των Γάλλων φιλελλήνων που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Eλλάδας από τους Tούρκους κατά τη διάρκεια της Eλληνικής Eπανάστασης. Στην πλατεία δεσπόζει το μνημείο των Φιλλελίνων αγωνιστών ανεγέρθηκε το 1903. Tο μνημείο, που έχει τη μορφή αναθηματικής στήλης από γκρίζο μάρμαρο, για την εποχή τύπο του οβελίσκου, σχεδιάστηκε στο Παρίσι, αλλά κατασκευάστηκε στην Aθήνα στο μαρμαρογλυφείο του Iωάννη Xαλδούπη. Στην υπερυψωμένη βάση του οβελίσκου, στη μία πλευρά, υπάρχει ανάγλυφη παράσταση σε λευκό μάρμαρο, με τις προσωποποιήσεις της Eλλάδας και της Γαλλίας, με τις μορφές της Aθηνάς και της Δημοκρατίας αντίστοιχα, ενώ στην ανατολική πλευρά της βάσης υπάρχει αναθηματική επιγραφή που μνημονεύει τους μεγάλους Γάλλους Φιλέλληνες, τον στρατάρχη Mεζόν, τον στρατηγό Φαβιέρο και το ναύαρχο Δεριγνύ, αλλά και όλους τους ναύτες και στρατιώτες της Γαλλίας που αγωνίστηκαν για την ελληνική Aνεξαρτησία. Στο βορειοδυτικό σημείο της πλατείας υπάρχει η προτομή της ηρωίδας της Eλληνικής Eπανάστασης, Mαντούς Mαυρογένους, που έμεινε στο Nαύπλιο, από το 1824 έως το 1831. Στη βορειοανατολική πλευρά της πλατείας, στην οδό Bασιλέως Όθωνος, υπάρχει ένα σημαντικό διώροφο νεοκλασικό κτίριο του 19ου αιώνα, που ανήκε στην γνωστή για τις δωρεές της στην πόλη οικογένεια Iατρού. Eδώ στεγαζόταν από το 1972 το Δημαρχείο της πόλης μέχρι τη μεταφορά του στην πλατεία Tριών Nαυάρχων. Σήμερα στο κτήριο αυτό στεγάζεται το Πανεπιστήμιο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.

Αγίου Νικολάου: Δημιουργήθηκε κατά τα χρόνια του αγώνα, μπροστά από τον ομώνυμο ναό κτίστηκε από τους Ενετούς το 1713.

Σταϊκοπούλου: Διαμορφώθηκε κατά την περίοδο 1865-1920 και είναι αφιερωμένη στον εκπορθητή του Παλαμηδίου Στάϊκο Σταϊκόπουλο, ο ανδριάντας του οποίου βρίσκεται στην πλατεία και έχει φιλοτεχνηθεί από τον γλύπτη Νικόλα το 1966. Στο άκρο της πλατείας βρέθηκαν και τα ίχνη της Πύλης της Ξηράς, από όπου ξεκινούσε και ο βασικός δρόμος της Α΄Ενετοκρατίας, η σημερινή οδός Παπανικολάου.

Αγ. Γεωργίου: Πρόκειται για μία από τις παλαιότερες πλατείες του Ναυπλίου, σύγχρονη με την ομώνυμη εκκλησία (Α’ ενετική κυριαρχία). Καθαρά μεσαιωνικού χαρακτήρα πλατεία, έχει τραπεζοειδές σχήμα και περιβάλλεται απο τις τρεις πλευρες από κτίρια ενώ από την τέταρτη πλευρά ορίζεται από έναν σημαντικό δρόμο της πόλης, την οδό Πλαπόυτα. Συγκεντρώνει γύρω της ορισμένα πολύ παλιά και αξιόλογα κτίρια και λειτουργεί ως προαύλιος χώρος της ομώνυμης εκκλησίας, η οποία προβάλλει διαγώνια στην πλατεία και καθορίζει απόλυτα την φυσιογνωμία της.
Γύρος της Αρβανιτιάς

Ο Γύρος της Αρβανιτιάς: Όπως χαρακτηριστικά ονομάζεται από τους κατοίκους της πόλης, είναι το ομορφότερο και το ιδανικότερο Σημείο έναρξης περιπάτου και αποτελεί την αγαπημένη διαδρομή των Ναυπλιωτών. Ο γύρος ξεκινάει μετά το πέρας της παραλίας από την Ακτή Μιαούλη, Μπανιέρες, και καταλήγει στην πλατεία της Αρβανιτιάς, σε συνολική απόσταση ενός χιλιομέτρου περίπου. Κάτω από την πλατεία λειτουργεί οργανωμένη παραλία, όπου μπορεί κανείς να απολαύσει το μπάνιο του.

Σε όλη τη διαδρομή και με θέα τη θάλασσα δεσπόζουν τα βράχια της Ακροναυπλίας με τα επιβλητικά της τείχη. Λίγο πριν από τα μέσα του περιπάτου, συναντά κανείς πάνω στα βράχια, ένα μικρό εκκλησάκι, που αποτελεί αγαπημένο προσκύνημα τόσο των κατοίκων της πόλης όσο και των επισκεπτών της. Πρόκειται για την Παναγίτσα, την Παναγία της Σπηλιάς, τη Santa Maria della Grotta των Βενετών. Η θέα προς τον Αργολικό κόλπο είναι από εδώ μοναδική. Μετά την πλατεία της Αρβανιτιάς, μπορεί κανείς να συνεχίσει τον περίπατό του ανατολικά, στους πρόποδες του Παλαμηδιού, και να καταλήξει σε συνολική απόσταση 2,7 χιλιομέτρων περίπου στην αμμουδιά της παραλίας Καραθώνας. Αν πάλι θέλει κανείς να επιστρέψει στην παλαιά πόλη, μπορεί να κατηφορίσει από την πλατεία της Αρβανιτιάς προς το Πάρκο του Σταϊκόπουλου και την Πύλη της Ξηράς.
Ρολόι

Ρολόι παλιάς πόλης: Το ρολόι τοποθετήθηκε στην Ακροναυπλία σε ένα από τα ομορφότερα σημεία πάνω από την παλιά πόλη την εποχή του Όθωνα, επί της δημαρχίας του ιατρού Επαμεινώνδα Κωτσονόπουλου (1866-1878 και 1883-1890). Το ρολόι Ήρθε από την Βαυαρία με δωρεά του Λουδοβίκου του Α΄, πατέρα του Όθωνα .Την περίοδο της κατοχής, οι Γερμανοί είχαν αποφασίσει να το ανατινάξουν, όμως οι αντιδράσεις των Ελλήνων ήταν έντονες. Οι τότε άρχοντες της πόλης, μαζί με τον γραμματέας Εμμανουήλ Τερζάκης, είχαν καταφέρει να αναβάλλουν την καταστροφή του για ένα μήνα. Δυστυχώς, στις 3 Μαΐου του 1944, ανατινάχτηκε. Το ρολόι λειτούργησε ξανά στις 14 Σεπτεμβρίου του 1949 στις 5 το απόγευμα. Η τουριστική επιτροπή της πόλης φρόντισε για την ανακατασκευή του, χρησιμοποιώντας τον μηχανισμό του ρολογιού, ο οποίος είχε σωθεί και φυλασσόταν στο δημαρχείο της Πόλης.
Προάστια

Προάστειο Πρόνοιας: Το προάστειο της Πρόνοιας, που καταλαμβάνει τις βορειοανατολικές πλαγιές του λόφου του Παλαμηδιού, αποτελεί τον πρώτο οργανωμένο προσφυγικό οικισμό της νεότερης Ελλάδας. Στα νεότερα χρόνια, η περιοχή κατοικείτο από τον 15ο αιώνα, κυρίως από εργάτες. Από το 1822, όταν το Ναύπλιο ελευθερώθηκε από τους Τούρκους, άρχισαν να συρρέουν στην πόλη πολλοί πρόσφυγες, κυρίως από την Κρήτη, που αναζητούσαν στην πρώτη πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους προστασία και τρόπο να δουλέψουν για να ζήσουν με αποτέλεσμα να προκύψει σταδιακά μείζον στεγαστικό ζήτημα. Έτσι ο Καποδίστριας πήρε και μοίρασε τη γή αυτή στους πρόσφυγες για να μπορούν να δουλέψουν για να ζήσουν και το 1828, ο Κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας, μαζί με τον μηχανικό Σταμάτη Βούλγαρη, σκέφτηκαν και επέλεξαν τη περιοχή αυτή της Πρόνοιας για τη δημιουργία του νέου προσφυγικού οικισμού και έτσι σχηματίστηκε αυτό το λαϊκό προάστειο που σήμερα το λέμε Πρόνοια από τη κοινωνική Πρόνοια που είχε «προνοήσει» ο Καποδίστριας για το στεγαστικό πρόβλημα των προσφύγων.

Tα σπίτια που σχεδίασε ο Βούλγαρης ήταν μικρά, στενά μονόχωρα, με μονοκλινή στέγη. Με την πάροδο του χρόνου χτίστηκαν και μεγαλύτερα σπίτια, διώροφα, κυρίως κατά μήκος της κεντρικής οδικής αρτηρίας του προαστείου, της λεωφόρου 25ης Μαρτίου. Η Πρόνοια διατηρεί σε κάποιο βαθμό μέχρι σήμερα, με τη χαμηλή της δόμηση και τα μικρά της σπίτια, τον αρχικό της χαρακτήρα της καποδιστριακής περιόδου. Τον Ιούλιο του 1832, στην κεντρική πλατεία της Πρόνοιας, συνήλθε για δεύτερη φορά η Τέταρτη Εθνοσυνέλευση, που με ψήφισμά της αναγνώρισε και επικύρωσε την εκλογή του Όθωνα ως βασιλέα της Ελλάδος.

Οι Δύο εκκλησίες της Πρόνοιας είναι η Εκκλησία της Ευαγγελίστρια που δεσπόζει στον ομώνυμο λόφο όπου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, και αποτελεί μεγάλο προσκύνημα της περιοχής και η Αγία Τριάδα, κεντρική εκκλησία της Πρόνοιας, που άρχισε να κτίζεται επί των ημερών του Ιωάννη Καποδίστρια.

Συνοικισμός Νέο Βυζάντιο: Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, πλήθος προσφύγων βρήκε καταφύγιο στην Ελλάδα. Στην πόλη του Ναυπλίου κατέφθασαν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη, την Καππαδοκία, την Ιωνία και την Πισιδία. Όπως σε ολόκληρη τη χώρα εκείνη την εποχή, έτσι και στο Ναύπλιο, προέκυψε το θέμα της στέγασης των προσφύγων. Για τη δημιουργία των προσφυγικών κατοικιών επελέγη περιοχή στο βορειοανατολικό τμήμα της πόλης, μεταξύ των οδών Άργους, Ασκληπιού και Αγίου Αδριανού. Ο προσφυγικός οικισμός ονομάστηκε «Νέον Βυζάντιον» ή απλώς Συνοικισμός, όπως συνηθίζουν να τον λένε οι Ναυπλιείς. Το 1929 ξεκίνησε η ανέγερση των πρώτων προσφυγικών κατοικιών, ενώ το έργο διήρκεσε συνολικά πάνω από επτά χρόνια. Ο κεντρικός ναός του Συνοικισμού είναι αφιερωμένος στους αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη και εγκαινιάστηκε το 1961.
Σημειώσεις
Τα δυο μεγάλα κάστρα του Ναυπλίου (το Παλαμήδι και η Ακροναυπλία) είναι κτισμένα σε δυο διαδοχικούς λόφους που ο διαχωρισμός τους οφείλεται σε τεκτονικά αίτια. Λεπτομερείς ναυτιλιακές πληροφορίες για το Ναύπλιο παρέχει ο Ελληνικός Πλοηγός 2ος τόμος και ιδιαίτερα ο χάρτης ελληνικής έκδοσης: ΧΕΕ-414/1, που αποτελεί τον λιμενοδείκτη του λιμένα του, καθώς και ο ΧΕΕ-130 που καλύπτει όλες τις ΒΑ ακτές της Πελοποννήσου και τον Αργολικό Κόλπο.