Νάξος Αξιοθέατα

Νάξος

Η Πορτάρα, η γιγαντιαία πύλη του ναού που ήταν αφιερωμένος στον θεό Απόλλωνα, ποτέ δεν ολοκληρώθηκε. Ο χώρος όπου βρίσκεται ο ναός του Απόλλωνα συνδέθηκε από τους ξένους με την λατρεία της Αριάδνης και του θεού Διονύσου και θεωρήθηκε τόπος που γιορτάστηκαν τα πρώτα Διονύσια.

Το Αρχαιολογικό μουσείο της Νάξου διαθέτει την δεύτερη μεγαλύτερη συλλογή σε Κυκλαδικά ευρήματα μετά το Αρχαιολογικό μουσείο της Αθήνας. Ενα μέρος της πρωτεύουσας της Νάξου στην Μυκηναική εποχή ανακαλύφθηκε κάτω από την πλατεία, μπροστά από τον Ορθόδοξο καθεδρικό ναό στη Χώρα, εκεί όπου είναι σήμερα ο αρχαιολογικός χώρος Γκρότα. Ακριβώς κάτω από την πλατεία έχει διαμορφωθεί επιτόπιο μουσείο. Το μουσείο έχει γυάλινο δάπεδο και με υπερυψωμένους διαδρόμους, οι επισκέπτες διέρχονται πάνω από τα αποκαλυφθέντα ερείπια (τείχος, σπίτια και εργαστήρια) της Μυκηναικής περιόδου.

Το ιερό της Δήμητρας κοντά στο χωριό Σαγκρί θεωρείται πολύ σημαντικό, επειδή έχει σωθεί σε καλή κατάσταση και δίνει πολλές πληροφορίες για τον τρόπο κατασκευής και την αρχιτεκτονική των αρχαίων ναών.

Στη Νάξο βρίσκονται πολλές Βυζαντινές εκκλησίες. Πιο γνωστή είναι η Παναγία η Δροσιανή, η οποία διέθετε 3 στρώσεις τοιχογραφιών με την παλαιότερη να ανάγεται στον 7ο αιώνα. Αλλες πολύ σημαντικές εκκλησίες είναι η Παναγία η Πρωτόθρονη στο Χαλκί και ο Αγιος Γεώργιος ο Διασορίτης.

Το 1207 το νησί κατελήφθη από τον Βενετό Μάρκο Σανούδο, ο οποίος ίδρυσε το Δουκάτο της Νάξου. Οι Ενετοί θα κυριαρχήσουν στη Νάξο για τρεισήμισι περίπου αιώνες. Σιωπηλοί μάρτυρες της Λατινικής παρουσίας και κυριαρχίας στη Νάξο θα παραμείνουν τα μνημεία που άφησαν οι κατακτητές πίσω τους. Το κάστρο της Χώρας και οι διάσπαρτοι σε όλο το νησί πύργοι.

Και τον 17ο αιώνα η επικοινωνία της Νάξου, όπως και των άλλων Κυκλαδίτικων νησιών, συνέχισε να στρέφεται προς την Μικρά Ασία και την Κωνσταντινούπολη. Στο πλαίσιο των εμπορικών ανταλλαγών με την Μικρά Ασία, σημαντικοί αριθμοί Ναξιωτών συγκεντρώνονται στην Κωνσταντινούπολη και την Σμύρνη. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών, καταφθάνουν στο νησί πολλοί Ελληνες Μικρασιάτες πρόσφυγες.

Το Αρχαιολογικό μουσείο Νάξου βρίσκεται στην Ανω Πόλη. Το Ιστορικό Αρχείο Νάξου στεγάζεται σήμερα στην άλλοτε Γαλλική Σχολή που βρίσκεται μέσα στο κάστρο της Νάξου. Στη σχολή αυτή φοίτησε και ο Νίκος Καζαντζάκης.

Το Ενετικό μουσείο Νάξου στεγάζεται σε παλιό αρχοντικό στο Κάστρο και αποτελεί ακριβή αναπαράσταση της ζωής αστών της Νάξου του 19ου αιώνα. Το Αρχαιολογικό μουσείο Απειράνθου. Το μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απειράνθου. Το Γεωλογικό μουσείο Απειράνθου, ίσως απο τα μεγαλύτερα της Ελλάδας στο είδος του, με πολλά πετρώματα της περιοχής και από όλο τον κόσμο. Το Λαογραφικό μουσείο Απειράνθου στεγάζεται σε παραδοσιακό οίκημα του χωριού και έχει όλα τα οικιακά, γεωργικά και κτηνοτροφικά αντικείμενα του 19ου αιώνα. Το μουσείο Εικαστικών Τεχνών Απειράνθου αποτελεί πινακοθήκη σύγχρονης τέχνης με 70 και πλέον έργα. Η βιβλιοθήκη Νίκου Νικολάου Γλέζου στην Απείρανθο με 20000 τόμους βιβλίων.

Η νησίδα της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας στον λιμένα Νάξου. Ο Κούρος στη θέση Φλεριό. Πορτάρα. Τα ερείπια του αρχαικού ναού του Απόλλωνα του οποίου σώζεται η τεράστια πύλη, η λεγόμενη Πορτάρα, στη νησίδα Παλάτια και οι μαρμάρινες βάσεις, πλαίσιο του ναού. Από το 1919 συνδέεται με τη νήσο ακριβώς βόρεια του λιμένα Νάξου.

Αρχαία Νάξος. Τα ερείπια Μυκηναικού οικισμού στη θέση Γκρότα, βόρεια της πόλης μπροστά στη πλατεία Μητροπόλεως Νάξου. Επίσης, επί του λόφου της Χώρας Νάξου το Ενετικό κάστρο της Νάξου με την παλιά Ενετική εκκλησία και τη Σχολή Ουρσουλινών. Στον ίδιο χώρο σώζονται απομεινάρια από τον πύργο του Μάρκου Σανούδου, απέναντι από τη Μητρόπολη των Καθολικών. Σώζεται και ο πύργος των Κρίσπι με το οικόσημο της οικογένειας. Πολλοί επίσης Ενετικοί πύργοι υπάρχουν στο Χαλκί και στο Φιλώτι όπου και ο πύργος του Χειμάρου, οχυρό Ελληνιστικής περιόδου.

Στη Παχειά Αμμο υφίσταται το ατελές άγαλμα του Απόλλωνα ή Κούρου, ή του Διονύσου. Δεύτερος Κούρος ατελής με σπασμένο πόδι, βρίσκεται επίσης ξαπλωμένος στη θέση Φλεριό ενώ ένας τρίτος μήκους βρίσκεται σε απομακρυσμένη θέση που απαιτεί περπάτημα στον Απόλλωνα Νάξου.

Στη θέση Φλεριό υπάρχουν και τα ερείπια αρχαίου ναού, καθώς από τις κοντινές πηγές ξεκινάει το αρχαίο υδραγωγείο που ύδρευε την πόλη της Νάξου κατά την αρχαιότητα. Το έργο της ύδρευσης έγινε με σωλήνες από πηλό και με φυσική ροή. Μεσαιωνικές οχυρώσεις που υπάρχουν στο νησί είναι το Απάνω κάστρο, το κάστρο του Απαλλήλου και το κάστρο του Πάνορμου. Το ανάκτορο των Ιησουιτών ή αλλιώς το Παλάτι των Ιησουιτών βρίσκεται λίγο έξω από τα τελευταία σπίτια του χωριού Μέλανες, στα Καλαμίτσια.

Η γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ είναι το πιό γνωστό τυρί του νησιού και ένα από τα ελάχιστα ελληνικά ΠΟΠ τυριά από αγελαδινό γάλα. Παράγεται κυρίως από νωπό γάλα των ντόπιων αγελάδων που έχουν προσαρμοστεί στις συνθήκες του νησιού. Μπορεί να περιέχει και αιγοπρόβειο γάλα, επίσης ζώων της Νάξου, μέχρι ποσοστού 20% Ωριμάζει για 90 ημέρες.

Το λεγόμενο αρσενικό κεφαλοτύρι παρασκευάζεται από κατσικοπρόβειο γάλα κυρίως εκ των ορεινών χωριών, που συλλέγεται συνήθως στις στάνες ή μέσα στους μητάτους και που με τη προσθήκη της πυτιάς βράζεται και δίνει τη λεγόμενη μανούρα η οποία στη συνέχεια στραγγίζεται μέσα σε ψάθινα καλαθάκια, τα λεγόμενα τσιμίσκια. Αφού στραγγίξουν, στη συνέχεια αφαιρούνται από τα τσιμίσκια και τοποθετούνται πάνω σε τάβλες σε δροσερό και σκοτεινό μέρος, στις οικίες ή στους μητάτους. Μετά παρέλευση έξι περίπου μηνών, στην διάρκεια των οποίων γίνονται τακτικές επαλλείψεις με αγνό λάδι, το αρσενικό κεφαλοτύρι είναι έτοιμο προς κατανάλωση με μια ιδιαίτερη χαρακτηριστική γεύση.

Το λεγόμενο λαδότυρο Νάξου είναι το αρσενικό τυρί, που δημιουργείται εαν τοποθετηθεί στη συνέχεια της παρασκευής του σε δοχείο με ελαιόλαδο, για χρονικό διάστημα περισσότερο των τριών μηνών. Πρόκειται για πικάντικο τυρί που συνοδεύεται με ρακί ασφαλώς τοπική.

Η λεγόμενη γλυκειά μυζήθρα Νάξου παρασκευάζεται και αυτή από κατσικοπρόβειο γάλα. Συγκεκριμένα, κατά το αρχικό βράσιμο του γάλακτος, αφαιρείται η μανούρα και μέσα από το καζάνι συλλέγεται πλέον η γλυκιά μυζήθρα, η οποία και αυτή τοποθετείται σε ειδικά δοχεία. Πρόκειται για ιδιαίτερο τυροκομικό ανάλατο προιόν περισσότερο για διατροφή χωρίς λιπαρά. Το ανθότυρο είναι μετασχηματισμένη μυζήθρα που έχει μείνει για φύλαξη περισσότερο από ένα χρόνο. Πρόκειται για προιόν που εμφανίζεται ελαφρά αλατισμένο, στερούμενο λιπαρών.

Το ξινόγαλα ή ξινόγαλο παρασκευάζεται από ανόθευτο κρύο κατσικίσιο γάλα με τη προσθήκη πυτιάς, στην συνέχεια εαν στραγγιστεί δημιουργείται η ξινομυζήθρα. Συνηθίζεται η προσθήκη μικρής ποσότητας πιπεριού ώστε να γίνει πιο πικάντικο. Το λεγόμενο ξυνότυρο, είναι ο μετασχηματισμός της ξυνομυζήθρας μετά από το στέγνωμά της για μερικές εβδομάδες επάνω σε τάβλες. Είναι προιόν που με τη πάροδο του χρόνου λαμβάνει ιδιαίτερη απολαυστική γεύση. Ανεπτυγμένη είναι επίσης και η αγροτική παραγωγή, με προιόντα όπως πατάτες Νάξου ΠΟΠ, κρεμμύδια, κρασί, ελιές (επιτραπέζιες, γνωστές ως ασκούδες) λάδι, ρακί και το τοπικό ποτό κίτρο.

Παράγονται εσπεριδοειδή και διάφορα γλυκά κουταλιού (σταφύλι, βύσσινο, κεράσι, νεράντζι, περγαμόντο, σύκο, καρυδάκι) To λικέρ κίτρου Νάξου είναι σήμα κατατεθέν της πόλης και κυκλοφορεί σκέτο ή σε δύο χρώματα, πράσινο με χλωροφύλλη και κίτρινο με κίτρο. Στο τέλος Σεπτεμβρίου αρχίζει η διαδικασία απόσταξης της ρακής, που είναι γνωστή στους κατοίκους της περιοχής ως Ρακιτζό. Η παρασκευή της ρακής αποτελεί σημαντικό γεγονός για τους κατοίκους των οικισμών του νησιού, που συγκεντρώνονται και χορεύουν υπό τους ήχους ζωντανής παραδοσιακής μουσικής.

Κοντά στα χωριά Κόρωνος και Απείρανθος βρίσκεται το μοναδικό στον κόσμο ορυχείο σμύριδας, ενώ γνωστά ήδη από την αρχαιότητα, είναι τα μάρμαρα και ο γρανίτης που προέρχονται από το νησί. Μοναδικός στην ευρεσιτεχνία είναι και ο τρόπος με τον οποίο οι σμυριδεργάτες κατόρθωσαν να μεταφέρουν τα πολύτιμα φορτία της σμύριδας από την Κόρωνο μέσω της Απειράνθου στον παραθαλάσσιο οικισμό Μουτσούνα. Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα κατασκεύασαν εναέριο σιδηρόδρομο, με συρματόσχοινα, που διέσχιζε τα παραπάνω χωριά και μετέφερε με λιγότερο κόστος τη σμύριδα στα πλοία, που την διοχέτευαν από το νησί σε άλλους προορισμούς. Σημαντικό μέρος αυτού του έργου διασώζεται και ο επισκέπτης μπορεί να το θαυμάσει. Η σμύριδα, ή αλλιώς το σμυρίγλι όπως το λένε οι ντόπιοι, είναι ένα ορυκτό που χρησιμοποιείται ως αποξεστικό και λειαντικό για μέταλλα, γυαλί, ξύλο ή πετρώματα, αλλά και ως αντιολισθητικό υλικό για δάπεδα και δρόμους και πεζοδρόμια. Οι κάτοικοι των χωριών Κορώνου και Απειράνθου Νάξου έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα στην εξόρυξη της σμύριδας και οι άνδρες, άνω των 18 χρόνων, εγγράφονται στους καταλόγους των σμυριδεργατών.