Το Οχυρό Της Ραφήνας

Ραφήνα

Ο λόφος του οχυρού στη Ραφήνα αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά οχυρωματικά έργα που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα την περίοδο του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Η ιστορία του οχυρού και του υπογείου καταφυγίου της Ραφήνας ξεκινά την Πρωτομαγιά του 1941 με την είσοδο των Γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στην περιοχή.

Κατασκεύασαν, στον λόφο Παναγίτσα, που βρίσκεται νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης της Ραφήνας, οχυρωματικά έργα, για την επίβλεψη του παρακείμενου λιμένα. Η έκταση καταλαμβάνει περίπου 300 στρέμματα και έχει εξαιρετική θέα προς το λιμάνι, το κέντρο της Ραφήνας και την Πεντέλη.

Οι Γερμανοί επιστράτευσαν όλους τους ντόπιους από 16 έως 60 χρονών και τους υποχρέωσαν σε καταναγκαστικά έργα για την κατασκευή του οχυρού. Οι εργασίες των κατακτητών περιλάμβαναν σκάψιμο των ορυγμάτων και άνοιγμα των υπογείων στοών και ο κάθε κάτοικος έπρεπε να δουλεύει εκεί μια μέρα κάθε εβδομάδα.

Κατασκευάστηκαν πέντε κυκλικές τσιμεντένιες βάσεις για βαρέα πυροβόλα, που είχαν έρθει πιθανότατα από την γραμμή Μαζινό στη Γαλλία. Είχαν διάμετρο 15 μέτρα και δυνατότητα περιστροφής 270 μοιρών, ενώ περιφερειακά υπήρχαν και υπόγειες αποθήκες πυρομαχικών. Η θέση του οχυρού ήταν στρατηγική, καθώς από το ύψωμα αυτό μπορούσαν να επιβλέπουν όλη την περιοχή από τον Σχοινιά μέχρι το Πόρτο Ράφτη.

Κατά την αποχώρηση τους από την Ραφήνα, στις 12 Οκτωβρίου του 1944 οι Γερμανικές δυνάμεις, αφού φρόντισαν πρώτα να πάρουν τα πάντα από το λόφο του οχυρού, προχώρησαν σε ανατίναξη του χώρου. Η μεγάλη αυτή έκρηξη κατέστρεψε μεγάλο μέρος του, με αποτέλεσμα σήμερα να είναι ορατά μόνο ορύγματα, τάφροι, φυλάκια και οχυρωματικά έργα κάτω από τα δέντρα, αλλά και το υπόγειο καταφύγιο. Οι τσιμεντένιες στοές του έχουν μείνει ανέπαφες από την έκρηξη, ένα σημαντικό δείγμα υπόγειας οχυρωματικής αρχιτεκτονικής του Β Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Δήμος Ραφήνας Πικερμίου αποσκοπεί στην ανάδειξη του δάσους και των οχυρωματικών έργων, ως χώρο αναψυχής και ιστορικής γνώσης.